Дали кризата со нафта го менува пазарот?

Кризата со нафта го забрзува пресвртот на автомобилскиот пазар во Европа, каде што високите цени на горивата и неизвесноста околу снабдувањето ја туркаат побарувачката кон електрични возила, додека купувачите сè почесто ја мерат цената на полнењето батерија наспроти секое ново полнење резервоар.

Најновите европски податоци покажуваат дека продажбата на целосно електрични автомобили во најголемите пазари во Европа пораснала за 34,1 процент во април 2026 година, со 201.541 нови регистрации во 15 земји. Тоа доаѓа по силниот март, кога пазарот веќе забележа голем скок под влијание на поскапите бензин и дизел.

Клучниот сигнал не е само дека електричните возила растат, туку дека растат во момент кога класичниот автомобил повторно станува скап за секојдневно користење. Војната во Иран и нарушувањата во глобалното снабдување ја кренаа цената на нафтата над психолошката граница од 100 долари за барел, што директно се прелеа врз цените на пумпите и ги натера возачите да бараат поевтина алтернатива.

Електричните автомобили во март достигнале повеќе од 20 проценти од пазарот во ЕУ, а во првиот квартал имале удел од 19,4 проценти, наспроти 15,2 проценти во истиот период минатата година. Хибридите, пак, остануваат најголема поединечна категорија со 38,6 проценти од пазарот, што покажува дека купувачите не се враќаат едноставно на старите навики, туку бараат возила со помала зависност од нафта.

Северна Европа одамна е предводник, но важниот пресврт сега доаѓа од поголемите и потешки пазари. Германија и Франција остануваат најсилни по обем, Италија бележи голем раст, а Шпанија и Полска забрзуваат од пониска основа. Во првите четири месеци од 2026 година во 15 европски земји биле регистрирани 740.021 целосно електрично возило, што според анализите веќе ја намалило потрошувачката на нафта за речиси 3 милиони барели.

Глобалната слика оди во ист правец. Меѓународната агенција за енергија очекува електричните возила и plug-in хибридите годинава да достигнат околу 23 милиони продадени автомобили и речиси 30 проценти од светскиот пазар на нови возила. Но зад оптимизмот стои и предупредување: ако енергетската криза ја намали куповната моќ, дел од побарувачката може да се одложи.

Затоа одговорот е дека кризата со нафта не го создаде електричниот пресврт, но силно го забрза. Купувачите не преминуваат кон електрични возила само поради клима или технологија, туку и поради стравот дека секоја нова геополитичка криза ќе ја направи цената на возењето непредвидлива.