Skip to content
Компанијата Мета влегува во еден од најамбициозните енергетски проекти во технолошката индустрија: производство на соларна енергија во вселената, која потоа би се пренесувала назад на Земјата за потребите на дата-центрите и инфраструктурата за вештачка интелигенција.
Проектот се реализира преку партнерство со американскиот стартап Overview Energy, кој развива систем за собирање сончева енергија во орбита. Според договорот, Мета ќе добие ран пристап до капацитет од најмногу 1 гигават вселенска соларна енергија, што е приближно еквивалентно на моќност на голема електрана. Првата орбитална демонстрација е планирана за 2028 година, а комерцијалната испорака на енергија за 2030 година.
Идејата е сателити поставени во геосинхрона орбита, околу 36.000 километри над Земјата, постојано да собираат сончева енергија, без прекин од ноќ, облаци или временски услови. Потоа таа енергија би се испраќала кон постојни соларни електрани на Земјата како нискоинтензивна блиска инфрацрвена светлина, која земјените капацитети би ја претворале во електрична енергија.
За Мета, ова не е само футуристички експеримент, туку дел од трката за обезбедување стабилна струја за вештачката интелигенција. Дата-центрите што ги поддржуваат големите јазични модели, облачните сервиси и генеративната АИ трошат огромни количини електрична енергија, а потребата за компјутерска моќ расте со секој нов модел. Според TechCrunch, дата-центрите на Мета во 2024 година потрошиле повеќе од 18.000 гигават-часови електрична енергија, приближно доволно за годишна потрошувачка на повеќе од 1,7 милиони американски домаќинства.
Класичните соларни електрани имаат еден основен проблем: произведуваат струја само кога има сонце. За дата-центри што работат 24 часа на ден, тоа значи потреба од огромни батерии, резервни извори или дополнителна енергија од мрежата. Вселенската соларна енергија треба да го реши токму тој проблем, бидејќи сателитите во орбита можат да собираат сончева енергија речиси постојано и да ја испраќаат кон Земјата и во часови кога копнените соларни фарми не произведуваат струја.
Мета паралелно најави и партнерство со Noon Energy за складирање енергија со капацитет до 1 гигават и 100 гигават-часови долготрајно складирање. Тоа покажува дека компанијата не се потпира само на една технологија, туку гради поширок енергетски портфолио за дата-центрите што ќе ја поддржуваат следната генерација системи за вештачка интелигенција.
Проектот има и поширока индустриска тежина. Големите технолошки компании сè поагресивно бараат сопствени извори на електрична енергија, бидејќи развојот на АИ почнува да се судира со ограничувањата на електроенергетските мрежи. Мета, Google, Microsoft и Amazon веќе потпишуваат договори за обновливи извори, нуклеарна енергија, складирање и нови технологии што треба да обезбедат стабилна струја за дата-центрите.
Но, патот до струја од вселената е далеку од едноставен. Технологијата мора да докаже дека може ефикасно да собира енергија во орбита, безбедно да ја пренесува кон Земјата, да ја претвора во електрична енергија со прифатливи загуби и да биде економски исплатлива. Дополнителни предизвици се цената на лансирањата, издржливоста на сателитите, регулативата, безбедноста на преносот и можноста системот да се прошири до комерцијално ниво.
Вселенската соларна енергија не е нова идеја, но досега најчесто остануваше во сферата на научни студии и експериментални концепти. Европската вселенска агенција веќе го разгледуваше концептот преку програмата SOLARIS, а повеќе стартапи во САД работат на различни модели за пренос на енергија од орбита. Разликата сега е што зад технологијата застанува една од најголемите технолошки компании во светот, со конкретна потреба за огромна и стабилна енергија.
Договорот со Overview Energy ја покажува новата реалност на АИ економијата: конкуренцијата повеќе не се води само во чипови, модели и податоци, туку и во струја. Компанијата што ќе обезбеди поевтина, постабилна и почиста енергија ќе има предност во изградбата на дата-центрите што ќе ја носат следната фаза од вештачката интелигенција.
За Мета, вселенската соларна енергија е обид да се заобиколи слабоста на класичните обновливи извори и да се обезбеди струја што не зависи од времето на денот. За енергетскиот сектор, проектот е тест дали идеја што со децении звучеше како научна фантастика може да стане дел од реалната инфраструктура на дигиталната економија.