Ова се македонските државјани што Албанија ги прогласи за непожелни

Албанија им забрани влез и престој на Ваљон Бела, во албанските медиуми наведуван и како Валон Белја, и на скопскиот исламски теолог Бекир Халими. Двајцата се државјани на Македонија, а забраната ќе важи десет години. За Бела е издадена и наредба за протерување доколку се наоѓа на албанска територија. Одлуката ја донел министерот за внатрешни работи Бесфорт Ламалари, по предлог на антитерористичката единица на албанската полиција.

Албанското Министерство за внатрешни работи потврдило дека мерката е донесена врз основа на Законот за странци. Одредбата на која се повикува Министерството предвидува прогласување странец за непожелен кога тој дејствува или пропагира против суверенитетот, националната безбедност, уставниот поредок и јавната безбедност на Албанија, или кога поддржува терористички организации и анархистички дејства против државата. Станува збор за законската формулација врз која е заснована одлуката, но албанските власти досега не објавија конкретни докази ниту поединечно образложение кои дејства му се ставаат на товар на секој од двајцата.

Ваљон Бела е политички активист и аналитичар кој во изминатите години менувал повеќе политички ангажмани. На политичката сцена се појавил преку невладината организација „Реалитети“, а во 2010 година станал лидер на партијата Албански сојуз. По нејзиното спојување со ДПА бил потпретседател на партијата, а подоцна преминал во ДУИ и бил вработен во Општина Чаир.

Во октомври 2018 година Бела бил назначен за организациски, односно економски директор на Клиниката за гинекологија и акушерство во Скопје. Од функцијата бил разрешен во мај 2019 година, при што тогашниот министер за здравство Венко Филипче како причина ги навел нарушените меѓучовечки односи во клиниката. Во декември 2018 година Бела бил застрелан во ногата во вооружен инцидент во Чаир, по што бил опериран, а полицијата привела три лица.

Неговото име и претходно било поврзувано со инциденти. Во 2016 година полицијата поднела пријава за загрозување на безбедноста откако во канцеларијата на тогашниот градоначалник на Чаир, Изет Меџити, бил оставен куршум завиткан во салфетка. Бела тогаш ги отфрлил обвинувањата и тврдел дека некој се обидува да го намести. Во јавно достапните извори што ги проверивме не е наведена правосилна судска завршница за тој случај.

Во јуни годинава Бела објавувал фотографии од своето учество на антивладините протести во Албанија познати како „Револуција на фламингата“ и јавно ја критикувал Владата на Еди Рама. По забраната тој оцени дека одлуката е политичка, ја поврза со своите критики кон Рама и најави дека ќе ја оспори по правен пат. Бела тврди дека претходно бил прогласен за непожелен и во Србија поради неговите ставови кон политиката на Белград.

Бекир Халими е исламски теолог и проповедник од Скопје, присутен во верскиот живот на албанските муслимански заедници во Македонија и регионот. Според неговите јавно објавени биографски податоци, студирал на универзитет во Јордан, а долги години се занимавал со верски предавања, преводи и издавање исламска литература на албански јазик.

Дел од медиумите наведуваат дека Халими во 2016 година бил исклучен од Исламската верска заедница по несогласувања со нејзиното раководство. Во својата реакција по одлуката на Тирана, Халими изнесе поинакво тврдење, односно дека секогаш бил и сè уште е дел од Исламската верска заедница, која ја смета за единствена институција што го претставува. За оваа разлика во информациите не најдовме јавно достапно актуелно соопштение од ИВЗ.

Халими изјави дека сè уште не добил официјално известување за забраната и дека ќе побара потврда преку македонската амбасада во Тирана. Тој негира дека е или дека бил поврзан со домашна или меѓународна организација. Како единствен вооружен ангажман ја наведе својата, како што вели, вмешаност во војните на ОВК во Косово и во Македонија во периодот од 1998 до 2001 година.

Халими тврди и дека неговата последна активност во Албанија била соработка со регионот Скадар за проект за меѓународна промоција на земјата, како и дека очекувал да добие албанско државјанство поради својот придонес. Тој најави дека прво ќе ја разгледа одлуката преку дипломатските и правните институции на Македонија.

Одлуката за Бела и Халими доаѓа по неколкумесечните протести против албанската влада и јавните тврдења на властите во Тирана дека одредени странски државјани се обидувале да ги искористат протестите за промовирање туѓи политички и екстремистички агенди. Албанскиот министер Ламалари претходно изјави дека проценките за прогласување непожелни лица се темелат врз информации од разузнавачките и безбедносните служби, од кои дел не можат јавно да бидат објавени.