Што е Крстовден?

Недела обично се поврзува со празнична трпеза. Денешниот Крстовден отвора поинакво прашање: зошто православните верници постат на голем празник што годинава паѓа токму во недела? Во календарот на Бигорскиот манастир, 27 септември 2026 година е означен како ден на „строг пост“.

ПОСТОТ Е ПОВРЗН СО ПРАЗНИКОТ, НЕ СО ДЕНОТ ВО СЕДМИЦАТА

Воздвижението на Чесниот Крст се одбележува секоја година на 14 септември според стариот, односно на 27 септември според граѓанскиот календар. Во црковните правила е наведен како посебен еднодневен пост, покрај постите во среда и петок и повеќедневните пости. Затоа празникот останува посен и кога датумот ќе се совпадне со недела.

Причината е во значењето што Црквата му го дава на крстот: празникот го поврзува споменот на неговото пронаоѓање и подоцнежното враќање со Христовото распнување. Оттаму доаѓаат молитвениот карактер на денот и постот. Во богослужбата крстот се изнесува и се издигнува пред верниците – дејствие од кое доаѓа и името „Воздвижение“.

ШТО ТОЧНО ЗНАЧИ „СТРОГ ПОСТ“ ДЕНЕС?

Тука е важна прецизноста. Бигорскиот календар за денес наведува „строг пост“, но друг македонски православен календар за истиот датум, со оглед на тоа што е недела, наведува пост со масло. И православните упатства бележат дека во примената на правилата за масло и вино постојат локални разлики. За конкретната практика верниците можат да го следат календарот и советот на својата парохија.

Затоа изразот „строг пост“ не треба автоматски да се претвора во тврдење дека секој мора да остане само на леб и вода. Суштината на календарското правило е јасна: Крстовден е посен празник и оваа недела.

ЦРКОВНА ТРАДИЦИЈА И НАРОДНИ ОБИЧАИ

Црковното одбележување е поврзано со богослужбата, издигнувањето на крстот и постот. Народната традиција има и локални обичаи. Во Македонската енциклопедија е забележано дека во некои краишта околу Крстовден се береле лозјата, а во други се подготвувале и раздавале плодови од полето. Тоа се описи на обичаи од одделни места, не општи црковни правила.

Годинава во манастирот „Св. Георгиј Победоносец“ во Рајчица е најавено празнично одбележување. Според соопштението на Бигорскиот манастир, утрената богослужба започнува во 7:30 часот, а архиерејската литургија во 9 часот, со епископот Антаниски Партениј.