Скопје ќе пее 63 години по земјотресот: Драган Мијалковски вечерва кај „Лотосов цвет“

Драган Мијалковски вечерва, 26 јули, во 21 часот ќе одржи концерт кај фонтаната „Лотосов цвет“ во Градскиот парк во Скопје, по повод 63 години од катастрофалниот земјотрес што засекогаш го промени градот. Според најавата доставена до Рацин.мк, концертот ќе се одржи под наслов „Скопје радост моја“.

Настапот на една од најпрепознатливите фигури на македонската забавна музика треба да донесе вечер на сеќавање, но и на песна. На местото каде што генерации скопјани се среќавале, растеле и ги создавале своите градски спомени, ќе прозвучат композиции од опусот на музичарот чиј глас повеќе од половина век е дел од македонската музичка меморија.

Насловот „Скопје радост моја“ ја носи пораката со која градот со децении се обидува да го надмине своето најтешко утро – дека урнатините не биле крајот на Скопје, туку почеток на неговата обнова.

Дваесет секунди што го променија градот

На 26 јули 1963 година, во 5 часот и 17 минути, Скопје го погоди земјотрес со магнитуда од 6,1 степен. Главниот удар траел околу дваесет секунди, но бил доволен да уништи или тешко да оштети поголем дел од градот. Под урнатините загинале 1.070 луѓе, илјадници биле повредени, а околу 200.000 жители останале без своите домови.

Биле урнати околу 15.800 станови, а уште приближно 28.000 биле оштетени. Извештаите на Обединетите нации наведуваат дека земјотресот оштетил или уништил околу 80 проценти од градските објекти. Станбени згради, училишта, болници, административни објекти и цели улици биле претворени во урнатини.

Но бројките не можат целосно да го опишат утрото во кое семејства останале без најблиските, домови и целиот дотогашен живот. Во деновите што следувале, спасувачите, војниците, лекарите и граѓаните работеле меѓу урнатините, додека преживеаните биле сместувани во шатори и привремени населби.

Сеќавањето на земјотресот остана вградено во идентитетот на Скопје. Секоја годишнина повторно ги отвора личните приказни на преживеаните, семејните фотографии, телеграмите, архивските снимки и спомените за градот кој за само неколку секунди останал без голем дел од своите улици и препознатливи објекти.

Солидарност што ги премина политичките граници

Веста за уништувањето на Скопје брзо се проширила низ светот. Помош пристигнувала од градови, држави, организации и поединци, без оглед на политичките и идеолошките поделби што во тоа време ја обликувале Студената војна.

Во Скопје пристигнувале медицински екипи, храна, шатори, градежен материјал, монтажни објекти и финансиска помош. Архивските документи сведочат и за бројни локални акции во странство, во кои обични граѓани собирале средства и материјали за настраданото население.

Од таа меѓународна мобилизација произлезе определбата Скопје да се обнови како град на солидарноста. Обединетите нации добиле значајна улога во планирањето на обновата, а во меѓународниот процес биле вклучени архитекти и урбанисти од повеќе земји. Јапонскиот архитект Кензо Танге и неговиот тим победија на меѓународниот конкурс за централното градско подрачје, оставајќи силен печат врз визијата за новото Скопје.

Солидарноста не се гледала само во големите урбанистички планови. Таа останала запишана во училиштата, болниците, станбените населби, улиците и јавните објекти изградени со странска помош. Во различни делови од градот и денес постојат материјални траги од државите и градовите што учествувале во обновата.

Поради тоа, 26 јули не е само датум на трагедијата. Тој е и потсетник на периодот кога Скопје станало место на ретко меѓународно обединување, во време кога светот бил поделен на спротивставени политички блокови.

Глас што го паметат повеќе генерации

Изборот на Драган Мијалковски за концертот ја поврзува годишнината со музиката создадена во децениите во кои Скопје повторно се изградувало и го оформувало својот современ градски идентитет.

Мијалковски е редовен учесник на Скопскиот фестивал и на повеќе фестивали во поранешна Југославија и во странство. Во неговото творештво се среќаваат македонската забавна музика, шлагерот, детската песна и композициите инспирирани од македонската народна традиција.

Неговиот репертоар ги содржи евергрините „223-305“, „Кажи нешто драга“, „Перонот 3“, „Моја малечка гулабице“, „Убава си како музика“, „Ти така ми доаѓаш“, „Лебеди пловете“, „Гитаро моја“ и „Скопје радост моја“. Дел од овие песни се создадени со аранжмани и авторски придонес на значајни имиња како Драган Ѓаконовски-Шпато, Александар Џамбазов, Тодор Бојаџиев, Кире Костов и Ванчо Димитров.

„223-305“ одамна го надмина времето во кое била создадена и стана песна што ја препознаваат и генерации родени многу подоцна. На еден од поновите концерти на македонски евергрини, Мијалковски изјави дека особено го радува тоа што песната ја знаат и децата, кои ја пееле заедно со него.

Неговиот опус е поврзан со периодот кога домашната забавна музика се создавала со големи оркестри, внимателни аранжмани и автори кои граделе песни наменети да траат подолго од една сезона. Мијалковски настапувал низ поранешна Југославија и останал еден од македонските пејачи препознатливи и надвор од земјата.

Во 2023 година тој беше дел од концертната програма за одбележување на 60-годишнината од земјотресот, кога со други македонски изведувачи и со оркестарот на Здружението на џез-музичари изведуваше евергрини и песни посветени на Скопје.

Вечер на сеќавање, но и на живот

Концертот кај „Лотосов цвет“ не е замислен само како поглед кон минатото. Тој го поврзува споменот на загинатите, благодарноста кон луѓето што учествувале во спасувањето и обновата и музиката што го придружувала животот на градот во децениите по катастрофата.

Скопје на 26 јули се навраќа кон својата најголема трагедија, но и кон приказната за луѓето кои продолжиле да живеат, да градат, да создаваат семејства, уметност и музика врз урнатините.

Концертот „Скопје радост ти ќе бидеш“ ќе започне вечерва во 21 часот, кај фонтаната „Лотосов цвет“ во Градскиот парк.