Skip to content
Скандалот со песната „Албански територии“ на МРТ2 не е само уште една програмска грешка што брзо ќе се затвори со интерна постапка, туку случај што ја отвора најнепријатната дилема за јавниот сервис: како содржина со експлицитни иредентистички пораки, етнонационални симболи и политички набој поминала низ уреднички филтер и завршила во програма наменета за деца. Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги по вонреден надзор утврди дека во музичката програма „Фестивал на детска песна – Билбилите на Кораб“, емитувана на 28 март 2026 година на МРТ2, со изведбата на песната се поттикнувала и ширела нетрпеливост врз основа на национална и етничка припадност.
Во наодите на регулаторот јасно стои дека спорната содржина не останала во рамките на музички или културен израз. Според Агенцијата, песната била проследена со иредентистички симболи и експлицитни политички пораки за промовирање моноетнички „аманет“ за обединување територии. Во описот на надзорот се наведува дека девојчето кое настапувало носело маица со илустрација на т.н. „Голема Албанија“, која опфаќа делови од Албанија, Црна Гора, Северна Македонија, Србија, Косово и Грција, а на задната страна бил испишан слоганот „Еден јазик, еден народ, една крв“. Дополнително, на сцената бил користен и симболот на двоглавиот орел, а во текстот на песната имало пораки за територијално обединување што директно зафаќаат и делови од Северна Македонија.
Најтешкиот дел од случајот, сепак, не е само во спорната содржина, туку во институционалниот контекст во кој таа била емитувана. Според објавените информации за надзорот, настапот бил дел од детски фестивал снимен во 2023 година, а на програмата бил пуштен дури три години подоцна. Тоа значи дека не станува збор за директен пренос, пропуст во живо или моментална редакциска паника, туку за материјал што постоел доволно долго за да биде прегледан, оценет и, ако е потребно, отстранет од програмската шема. Кога таква содржина сепак стигнува до етер, одговорноста престанува да биде случајна и станува уредничка.
Затоа и оценката на Агенцијата оди подалеку од обично регулаторно предупредување. Во неа се вели дека прикажувањето вакви пораки во програма за најмладата публика претставува обид за индоктринација со идеи спротивни на соживотот и толеранцијата во мултиетничко општество, а користењето деца за нивно пренесување е груба злоупотреба за политички цели. Уште поостра е констатацијата дека фактот што спорните кадри и пораки поминале низ уредничкиот филтер на МРТ2 укажува на сериозен и системски пропуст во планирањето и уредувањето на програмата. Тоа практично значи дека проблемот не е само во песната, туку во јавниот сервис што не препознал што емитува.
Во земја која со години се обидува да ја држи меѓуетничката рамнотежа како темел на политичката стабилност, ваков пропуст на јавен сервис има поголема тежина отколку кога би се појавил на маргинален медиум или на социјална мрежа. МРТ не е случаен канал, туку институција што се финансира со јавни средства и носи обврска да штити, а не да поткопува, соживот, плурализам и уставен поредок. Кога токму таму ќе помине содржина што регулаторот ја квалификува како поттикнување нетрпеливост и промоција на иредентистички идеи, тогаш скандалот не е медиумски, туку државен.
Затоа вистинското прашање повеќе не е дали песната била спорна. Тоа веќе го кажа регулаторот. Прашањето е како јавниот сервис дозволил ваква содржина да стане дел од детска програма и дали одговорноста ќе заврши на формално дистанцирање или конечно ќе отвори сериозна дебата за уредувачките стандарди во МРТ. Бидејќи кога иредентизмот влегува во етер преку дете, пропустот веќе не е само програмски, туку длабоко политички и институционален.