Skip to content
ЕУ средствата за Србија се најдоа под сериозен знак прашање откако европратеникот Андреас Шидер, по седницата на Одборот за надворешна политика на Европскиот парламент и настапот на еврокомесарката за проширување Марта Кос, предупреди дека Србија назадува на европскиот пат, а Александар Вучиќ веќе нема сериозна одбрана во Брисел. Според Шидер, Европската унија сè поотворено разговара за замрзнување на дел од парите за Србија, поради проблеми со владеењето на правото, изборните услови, судството, медиумите и односот кон протестите.
Шидер изјави дека во Европскиот парламент постои голема загриженост за препораките на ОБСЕ и ОДИХР поврзани со изборите во Србија, особено по критиките за изборниот процес од 2023 година. Тој нагласи дека Марта Кос јасно порачала оти тие прашања мора да се решат пред следните избори, заедно со долгата листа препораки на Венецијанската комисија што се однесуваат на владеењето на правото.
Во фокусот е европскиот План за раст за Западен Балкан, преку кој Србија може да добие околу 1,5 милијарди евра, но тие средства не се безусловни. Европската комисија проценува дали Србија и натаму ги исполнува условите за исплата, откако беа посочени проблеми со законите што ја засегаат независноста на судството, притисокот врз демонстрантите и мешањето во работата на независните медиуми.
Пораката на Шидер е политички остра: или Србија ќе ги смени спорните практики и ќе се врати на реформскиот пат, или европските средства ќе бидат блокирани. Тој рече дека никој во Европската унија не сака да финансира недемократски режим, а дека Вучиќ и неговото парламентарно мнозинство направиле повреди во клучните области што ја одредуваат европската перспектива на земјата.
Дополнителен притисок врз Белград создава и прашањето за правосудните реформи. Reuters претходно објави дека Европската унија ја преиспитува исплатата на средствата за Србија поради законски измени што предизвикале критики дека ја засилуваат контролата врз судството и ја поткопуваат независноста на правосудниот систем. Таквиот контекст ја прави финансиската порака од Брисел многу повеќе од техничка забелешка.
Шидер ја поврза европската реакција и со студентските протести во Србија, наведувајќи дека мнозинството во Европскиот парламент и во Европската комисија е на страната на студентското движење, демократската опозиција и граѓаните што бараат демократски стандарди. Тој порача дека не сакаат луѓето кои бараат демократија да бидат тепани од пријатели на власта.
Најсилната политичка реченица од интервјуто е оценката дека никој сериозен во Европскиот парламент веќе не го брани она што го прави Вучиќ. Според Шидер, неговите сојузници се изгубиле и тој сега е сам пред изборот дали Србија ќе ја врати на демократски пат или ќе ја внесе во уште потешка иднина.