Skip to content
Прославата на 30 години независност на Македонија во 2021 година требаше да биде еден од најголемите државни настани по повод 8 Септември. Наместо класична воена парада, тогашната власт организираше свечено дефиле пред Собранието во Скопје, со порака дека независноста треба да се прикаже како „општествен мозаик“ составен од институции, професии, култура, спорт и граѓани.
Но… само неколку часа подоцна, пожарот во модуларната ковид-болница во Тетово ја оттурна прославата од јавниот фокус и целосно ја смени атмосферата во државата.
Јубилејот се одржа во специфичен период. Македонија тогаш сè уште беше длабоко погодена од ковид-пандемијата.
Болниците работеа под притисок, бројот на заразени и починати остануваше висок, а јавните собири и настани се организираа со ограничувања и засилени безбедносни протоколи. И покрај тоа, Владата најавуваше дека 30-годишнината ќе биде одбележана со настан што треба да ја претстави државата низ нејзините институции и луѓе.
Централниот настан се одржа пред Собранието, каде беше поставена голема сцена и простор за дефиле. Програмата почна со изведба на симфонијата „Убави денови“ од композиторот Живоин Глишиќ, во изведба на Македонската филхармонија под диригентство на Бисера Чадловска. Настапија најголемите македонски уметници од сите сфери: Влатко Стефановски, Тамара Тодевска, Ристо Вртев, Мики Јовановски Џафер, Никола Перевски Пере, Вера Милошевска – Јосифовска, Јехона Шакири, Елеонора Мустафовска, Минела Богдановиќ, Дешира Ахмети и Џон Илија Апелгрен.
Потоа следуваше дефилето во кое учествуваа припадници на Армијата, полицијата, специјалните единици, противпожарни служби, медицински тимови, спасувачи, планинари, спортисти, земјоделци, културно-уметнички друштва и претставници на повеќе професии и институции.
Во дефилето имаше и трактори, возила на службите за итна помош, полициски моторџии, армиски единици и претставници на Црвениот крст. Организаторите тогаш објаснуваа дека наместо класичен воен пристап, сакале да прикажат „жива слика“ на државата и луѓето што функционираат во неа. На настанот присуствуваа државниот врв, дипломатски претставници и гости од јавниот живот.
Прославата беше замислена како комбинација од државен церемонијал и граѓанска свеченост. Во говорите доминираа пораките за мирното осамостојување во 1991 година, мултиетничкиот карактер на државата и европската перспектива на Македонија. Тогашната власт често потенцираше дека Македонија е единствената поранешна југословенска република што стекнала независност без воен конфликт.
Но атмосферата на прослава траеше само неколку часа. Истата вечер, во Тетово избувна пожар во модуларната ковид-болница.
Во трагедијата загинаа 14 лица, а снимките од болницата во пламен брзо станаа централна тема во медиумите и јавноста. Државата буквално за една вечер премина од јубилејна атмосфера во денови на жалост, шок и барања за одговорност.
Следното утро, медиумскиот простор речиси целосно беше исполнет со информации за пожарот, жртвите, истрагата и безбедносните пропусти.
Прославата за 30 години независност остана во втор план, иако беше планирана како голем државен настан со повеќедневна програма. Наместо по дефилето и симболиката на јубилејот, јавноста тој 8 Септември денес најчесто го памети по трагедијата во Тетово.
Токму затоа, кога денес се најавува прослава за 35 години независност со голем музички спектакл и настап на Дејвид Гета во арената „Тодор Проески“, неизбежно се отвора споредба со 2021 година. Тогаш јубилејот беше обележан со пандемија, здравствена криза и трагедија што целосно ја засени државната прослава.
Пет години подоцна, државата се обидува 8 Септември да го претстави низ поинаков концепт – како масовен отворен настан и голем концертен спектакл.
Но дефилето од 2021 останува еден од најспецифичните јубилејни настани во поновата македонска историја. Не само поради организацијата и симболиката, туку и затоа што за само една вечер прославата за 30 години независност се претвори во ден што јавноста го памети низ контраст меѓу свеченоста во Скопје и трагедијата во Тетово.