Skip to content
Прашањето дали правосудниот испит ќе може да се полага и на албански јазик ја отвори една од најчувствителните теми во владината коалиција, откако копретседателите на ВЛЕН, Изет Меџити и Билал Касами, најавија дека наскоро ќе има решение, а потоа се сретнаа со премиерот Христијан Мицкоски во Владата.
Средбата дојде неколку часа пред најавениот протест на студенти Албанци, кои бараат правосудниот испит да се полага и на албански јазик. Според владината информација, институциите работат на решение кое треба да биде усогласено со Уставот и со Законот за употреба на јазиците, но деталите за можниот модел не се соопштени.
Пред средбата, Меџити и Касами преку социјалните мрежи испратија порака дека „правосудниот испит ќе биде и на албански јазик“ и најавија „добри вести“. Таквата формулација остави впечаток дека политички договор е блиску, но владината комуникација потоа беше повнимателна и зборуваше за барање решение, а не за веќе донесена одлука.
Прашањето е чувствително затоа што правосудниот испит е предуслов за влез во судството, обвинителството, адвокатурата и другите правни професии. Министерството за правда претходно посочи дека станува збор за стручен испит, а не за управна постапка, и дека во правосудниот систем постои законска обврска за активно познавање на македонскиот јазик.
Од друга страна, студентите и дел од албанските партии тврдат дека ако целото правно образование може да се следи на албански јазик, тогаш и завршниот професионален испит треба да биде достапен на истиот јазик. Касами уште минатиот месец изјави дека се бара законско решение за проблем што, според него, е наследен од претходните влади.
Мицкоски претходно најави дека Владата работи на предлог-решение и дека тоа треба да биде во согласност со препораките на Венецијанската комисија и со меѓународните стандарди. Тој повика на трпение и ги предупреди студентите да не дозволат протестот да биде политички инструментализиран.
Во политичка смисла, случајот ја става Владата меѓу две спротивставени очекувања. ВЛЕН треба да покаже дека може да испорача резултат за прашање важно за албанските студенти и правници, додека ВМРО-ДПМНЕ мора да внимава решението да не биде претставено како проширување на двојазичноста во правосудството спротивно на уставните и правните ограничувања.
Засега нема јасен одговор какво решение се подготвува. Можно е да се бара модел со превод, двојазични материјали, посебна процедура или законски измени, но ништо од тоа не е официјално потврдено. Токму затоа прашањето останува политички и правно отворено, а владината коалиција ќе мора да најде формула што истовремено ќе ги задоволи барањата на студентите, уставните ограничувања и препораките на меѓународните правни тела.
