Skip to content
Соединетите Американски Држави ја напуштаат политиката на градење држави и интервенционизам во Западен Балкан и се свртуваат кон соработка, со посебен акцент на Босна и Херцеговина и имплементацијата на Јужната гасна интерконекција со Хрватска, според извештајот на американската администрација до Конгресот за односот со Западен Балкан.
„Ерата на американската политика за градење на нации е завршена“, се наведува во извештајот на Стејт департментот до Конгресот на САД. Ова го потврдува свртувањето на американската администрација кон овој дел од светот, наведувајќи дека нивната политика повеќе не е фокусирана на „спасување или реконструкција“, туку на стабилност и заемно корисно партнерство.
Се додава дека ова подразбира префрлање на одговорноста на локалните актери наместо на странски интервенционизам. „Администрацијата е фокусирана на овластување на локалните актери да се справат со сопствените предизвици, наместо да ја продолжува прекумерната зависност од меѓународна интервенција или надзор“, се вели во извештајот.
Три приоритети
Документот дефинира три главни приоритети на американската политика: одржување на регионалната стабилност, зајакнување на економската и енергетската соработка и спротивставување на влијанието на Русија и Кина и организираниот криминал.
Во делот што се однесува на Босна и Херцеговина, се нагласува дека САД остануваат посветени на Дејтонскиот мировен договор, суверенитетот и територијалниот интегритет на земјата. Администрацијата наведува дека во текот на 2025 година, американската дипломатија помогнала да се стави крај на најлошата политичка криза во БиХ од војната 1992-1995 година, зачувувајќи го уставниот поредок и правното единство на државата. Со ова, тие очигледно алудираат на кризата предизвикана од пресудата изречена на Милорад Додик и бунтот на властите на Република Српска.
САД, исто така, најавуваат дека сакаат да ја прошират безбедносната соработка со сите земји од регионот преку заеднички воени вежби, обука и зајакнување на одбранбените капацитети, како и поголемо потпирање на европските партнери на сопствените безбедносни ресурси и НАТО.
Вториот столб на новата американска политика е поврзан со економијата и пазарната конкуренција. Во извештајот се наведува дека Западен Балкан претставува област на економски можности за американските компании, особено во транспортната, дигиталната и енергетската инфраструктура.
Јужната гасна интерконекција како приоритет
Посебен акцент се става на енергетиката. Администрацијата оценува дека зависноста на регионот од руската енергија останува сериозна стратешка ранливост и најавува поддршка за диверзификација на снабдувањето преку американски течен природен гас, обновливи извори на енергија и нуклеарна технологија.
Меѓу приоритетните проекти, експлицитно е наведена Јужната гасна интерконекција помеѓу Хрватска и Босна и Херцеговина, која треба да ја реализира американската компанија AAFS Infrastructure and Energy LLC, предводена од Џеси Бинал, поранешниот адвокат на американскиот претседател Доналд Трамп, и Џозеф Флин, брат на поранешниот советник за национална безбедност на Трамп, Мајкл Флин.
Во делот од извештајот за Србија, Вашингтон најавува продолжување на дијалогот со Белград, промовирање на нормализацијата на односите со Косово и проширување на енергетската и безбедносната соработка.
Американската администрација, исто така, предупредува на растечкото влијание на Русија и Кина во регионот. САД ја обвинува Москва за поттикнување на етнички поделби и користење на енергијата за политички притисок, додека вели дека Кина го проширува своето влијание во земјите со послаби институции и пониско ниво на транспарентност преку заеми, инфраструктурни проекти и политички врски.
