Skip to content
Трамп: „Јас сум шеф!“ — со оваа реченица американскиот претседател Доналд Трамп влезе во салата на последниот ден од самитот на Г7 во Евијан, Франција, доцнејќи на првата работна сесија, пред лидерите на најмоќните западни економии да се насмеат и да ја продолжат агендата. Но зад моментот што лесно стана медиумски спектакл, самитот донесе многу посериозна порака: САД и европските сојузници се приближуваат кон заедничка линија за Украина, со нова поддршка за Киев и поостар притисок врз Русија.
Според France24, Reuters и AP, Трамп ја изговорил фразата додека влегувал на состанокот на Г7, на кој лидерите разговарале за глобалната економска безбедност, критичните минерали, зависноста од Кина и макроекономските нерамнотежи. Коментарот бил изречен во шеговит тон, собата се насмеала, а францускиот претседател Емануел Макрон потоа ја започнал сесијата.
Но „Јас сум шеф“ не беше само анегдота од протоколот. Реченицата ја фати суштината на самитот: сите знаат дека без Вашингтон нема цврста западна линија кон Русија, Украина, Иран, енергијата, Кина и вештачката интелигенција. Токму затоа лидерите на Г7 внимателно гледаа не само што ќе каже Трамп, туку и дали конечно ќе се приближи до позицијата на Киев.
Најважната промена беше токму кај Украина. Лидерите на Г7 признаа дека украинската позиција на бојното поле е подобрена и ветија продолжување на воената поддршка, нови капацитети за противвоздушна одбрана и дополнителни санкции против Русија. Според Reuters, заедничката изјава на лидерите може да ја засили позицијата на Киев во можни идни мировни преговори со Москва.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски дојде на самитот со јасна цел: да го убеди Трамп дека Украина не е во позиција да прифаќа мировни услови диктирани од Кремљ. По средбите во Евијан, коментарите на лидерите покажуваат дека американскиот претседател барем делумно се приближил до таа логика, по години скепса кон украинската воена стратегија.
Францускиот претседател Макрон изјави дека самитот помогнал Трамп да биде убеден дека Русија во моментов не испраќа сериозни сигнали за мировни преговори. Италијанската премиерка Џорџа Мелони, пак, порача дека западното единство останува едно од најефикасните средства за создавање услови за директни разговори меѓу Зеленски и Владимир Путин.
Г7 најави и поголема поддршка за украинската противвоздушна одбрана, вклучително и технологии, пресретнувачи и можност за воени производствени лиценци. Киев одамна бара дозволи и капацитети за сопствено производство на системи и ракети, особено во услови кога руските балистички напади остануваат една од најголемите закани за украинските градови.
Паралелно, лидерите разговараа и за поостри санкции врз рускиот енергетски сектор. Во позадина е и договорот за повторно отворање на Ормускиот Теснец, кој го намалува стравот од нов енергетски шок и им дава простор на западните земји да го засилат притисокот врз руските нафтени приходи.
Самитот не беше само Украина. На маса беа и критичните минерали, трговската зависност од Кина, вештачката интелигенција и геополитичките последици од договорот меѓу САД и Иран. Но, токму украинската тема ја покажа најважната промена: Трамп влезе со реченица што ја украде сцената, а излезе од самитот со сигнал дека Вашингтон повторно може да биде дел од поцврста западна линија кон Москва.
Затоа моментот со „Јас сум шеф“ ќе остане најцитираната сцена од Евијан, но не и најважната. Поважно е тоа што Г7 испрати порака дека Украина не е оставена сама, дека Русија не добива бланко-политички простор за диктат на услови и дека Трамп, барем во овој момент, изгледа поблиску до аргументите на Зеленски отколку до претходната скепса кон Киев.
