„Српски свет“ со нова кампања во Црна Гора

Прославата на 150-годишнината од Битката кај Вучи Дол, одржана под водство на српскиот патријарх Порфирије, послужи како повод за уште еден политички и идеолошки притисок врз Црна Гора, Црногорците и сите оние граѓани чија лична и јавна перспектива не е ограничена од концептот на „српскиот свет“, оценуваат медиумите во Црна Гора.

Битката кај Вучи Дол се случи на 28 јули 1876 година во Црна Гора за време на Црногорско-турската војна. Во неа, обединетите сили на Кнежевството Црна Гора и херцеговските бунтовници постигнаа историска и одлучувачка победа против бројната војска на Отоманската империја. Битката е меѓу најзначајните воени успеси во црногорската историја и одигра клучна улога во меѓународното признавање на независноста на земјата.

150-годишнината од историската Битка кај Вучи Дол од 28 јули 1876 година беше искористена како уште една демонстрација на големосрпските хегемонистички тенденции. Водечката улога во прославите ја презеде Српската православна црква (СПЦ) и нејзиниот поглавар, патријархот Порфириј, придружуван од цивилни портпароли и поддржувачи на проектот „српски свет“.

Целта на овие настани е да се зачуваат политичките амбиции за создавање „голема Србија“ и да се неутрализира јавната резонанца по националните празници 21 мај и 13 јули – Денот на независноста и Денот на државноста на Црна Гора. Во тоа време, голем дел од локалното население покажа приврзаност кон државниот суверенитет и европскиот пат на земјата, отфрлајќи ги националните и религиозните поделби.

Контрадикторни пораки и историски толкувања

Официјалните прослави започнаа со декларација на Српската православна црква, која тврдеше дека победата на Вучи Дол е напишана со „златни букви“ во историјата на српскиот народ како симбол на заедница и посветеност. Црногорскиот претседател Јаков Милатовиќ зазеде поинаков став за време на церемонијата на комеморација на споменикот на бојното поле, каде што положи венец во присуство на министерот за одбрана Драган Краповиќ: „Денес им оддаваме почит на хероите кои пред 150 години ја освоија една од најголемите победи во црногорската историја“. Милатовиќ потсети дека оваа победа имала силен одѕив во Европа и ја зајакнала позицијата на Црна Гора на патот кон меѓународно признавање, повикувајќи ги современите генерации да ја зачуваат државата во обединета одговорност и консензус.

Сепак, на оваа фотелја се појавиле сосема различни идеолошки читања на настаните од пред еден и пол век, насочени кон вклучување на Вучи Дол во концептот на ретуширана историја и пансрпска иднина. По неговото пристигнување во земјата, патријархот Порфирије Периќ ги коментираше одлуките на црногорските граѓани во периодот по распадот на поранешна Југославија, наведувајќи дека тие ги надминуваат „погрешните историски избори“.

Потоа, провладиниот портал borba.me ја прослави литургијата што ја прослави патријархот како победа извојувана од „српските херои“ против бројната турска војска. Сепак, историските факти укажуваат дека битката против Отоманската Империја главно ја водела војската на Кнежевството Црна Гора, поддржана од бунтовнички одреди од Херцеговина и волонтери од Бока Которска, Далмација, Русија и Италија.

Идеолошки димензии и јавни реакции

Во своите говори, патријархот Порфириј ја прошири тезата за етничката припадност на учесниците во битката, изедначувајќи го идентитетот на сите борци со рамката на српското духовно наследство. Слични тези ги поддржа и историчарот проф. д-р Александар Стаматовиќ од Универзитетот во Црна Гора за време на академијата пред храмот во Никшиќ, кој ја дефинираше битката како чин на „српски интегрализам“.

Говорите предизвикаа институционални појаснувања. Општина Никшиќ испрати официјално писмо до белградскиот весник „Политика“, во кое прецизираше дека нивното учество во организацијата е строго во согласност со протоколот на Епархијата и дека изјавата на професорот Стаматовиќ не е вклучена во претходно договорените документи. Претседателот на Општина Никшиќ, Марко Ковачевиќ, направи паралела помеѓу историската битка и политичките настани од 2020 година, дефинирајќи ги како продолжение на духовната победа на српскиот народ во Црна Гора. Поранешниот премиер на Република Српска, Милорад Додик, исто така, ја нагласи потребата од национална интеграција на српскиот простор во регионот.

Аналитички коментари и политички реперкусии

Режисерот Данило Маруновиќ им го забележа на медиумите обемот на овие процеси. „Кога проектот за голема држава останува без територии и тенкови, тој го менува својот плашт, преминувајќи во храмови, наставни програми, споменици и државни институции“, рече Маруновиќ.

Домашната политичка сцена во Црна Гора, исто така, ги одразува овие поделби. Додека лидери како Андрија Мандиќ избегнуваат директно вклучување во најекстремните форми на историски ревизионизам, други политички личности како Милан Кнежевиќ ги насочуваат своите критики кон прашања од надворешната политика, вклучувајќи ги споровите околу превозот и билатералните односи со соседните земји. Политичките аналитичари тврдат дека разликата во пристапите на локалните политички субјекти исцртува нови линии на поделба во однос на приоритетите на државната независност и курсот на надворешната политика на земјата.

Извор: „Монитор“, Црна Гора.