Skip to content
Еден ден, четири пресуди и вкупно 81 година затвор беа доволни судскиот процес во Хаг да се претвори во политички земјотрес во Косово. Првостепената одлука против Хашим Тачи, Јакуп Красниќи, Кадри Весели и Реџеп Селими предизвика остри реакции од државниот врв, протести во Приштина, напад врз седиштето на ЕУЛЕКС и судири пред судот во Хаг.
Специјализираните совети на Косово го осудија поранешниот претседател Хашим Тачи на 25 години затвор. Иста казна доби Јакуп Красниќи, Кадри Весели беше осуден на 18, а Реџеп Селими на 13 години затвор. Во изречените казни ќе им биде пресметано времето поминато во притвор од ноември 2020 година.
Судскиот совет ги прогласи четворицата поранешни водачи на ОВК за виновни за произволно лишување од слобода, сурово постапување, тортура и убиства извршени во текот и непосредно по војната во Косово во 1998 и 1999 година.
Според утврденото во пресудата, незаконски биле притворени 385 лица, 303 биле изложени на тортура, 49 на сурово постапување, а 96 биле убиени. Меѓу жртвите имало косовски Албанци осомничени дека се политички противници или соработници на Србија, како и Срби и Роми. Судот нагласи дека жртвите не учествувале активно во борбените дејства во моментот кога биле заробени или нападнати.
ХАГ ПРЕСУДИ ЗА ЛИЧНА ВИНА, КОСОВО ЈА ДОЖИВЕА ПРЕСУДАТА КАКО УДАР ВРЗ ОВК
Најважниот, но и најчесто занемарен дел од образложението е дека судот не пресудувал за легитимноста на борбата на ОВК, ниту за независноста на Косово. Предмет на постапката била исклучиво личната кривична одговорност на четворицата обвинети.
Судскиот совет оцени дека тие значително придонеле кон заедничка цел за отстранување и заплашување на луѓето што биле перципирани како противници на ОВК. За Тачи беше наведено дека ја користел својата позиција и авторитет, ги поттикнувал незаконските постапувања и не презел доволно за нивно спречување или казнување.
Одбраната во текот на судењето тврдеше дека ОВК била децентрализирана организација, со локални командни структури врз кои политичкото раководство немало целосна контрола. Судот, сепак, заклучи дека обвинетите имале доволно влијание и придонес во моделот на прогон на политичките противници.
Истовремено, четворицата беа ослободени од шест точки за злосторства против човештвото. Обвинителството, според судот, не докажало дека злосторствата биле дел од широк или систематски напад врз цивилното население како целина. Обвинителите бараа по 45 години затвор за секој од обвинетите.
Одлуката е првостепена и не е правосилна. Тачи и останатите имаат право на жалба пред посебен апелациски совет, а нивните адвокати веќе најавија продолжување на правната битка.
ОД МОЛК НА ПЛОШТАДОТ ДО КАМЕЊА ВРЗ ЕУЛЕКС
Илјадници граѓани ја следеа пресудата на голем екран во центарот на Приштина. Собирот започна со очекување дека поранешните команданти ќе бидат ослободени, но по објавувањето на казните следуваа скандирања во поддршка на ОВК и протестен марш низ градот.
Дел од демонстрантите се упатија кон седиштето на ЕУЛЕКС, мисијата на Европската Унија која била вклучена во истрагите што доведоа до формирањето на Специјализираните совети. Кон објектот беа фрлани камења, шишиња и други предмети, а беа искршени и прозорци. Неколкумина се обиделе да ја прескокнат заштитната ограда, но биле спречени од специјалните полициски единици. Подоцна биле фрлани предмети и кон зградата на Владата.
Тензии имаше и во Хаг, каде што поддржувачи на обвинетите се судрија со холандската полиција. Според Асошиејтед прес, две лица биле приведени.
Косовскиот премиер Албин Курти ја нарече пресудата „неприфатлива неправда“ и побара таа да биде променета во жалбената постапка. Од косовскиот државен врв пристигнаа оценки дека одлуката претставува тежок удар за државата, додека собранискиот спикер Димитрије Гаши ги опиша осудените како дел од „славната историја на Косово“.
Европската Унија повика на воздржаност и порача дека судот мора да продолжи да работи без мешање и притисоци. Од Брисел потсетија дека судските постапки се темелат врз индивидуална кривична одговорност и дека косовските власти се должни да ја гарантираат безбедноста на сите заедници.
Амнести интернешнал, од друга страна, оцени дека пресудата испраќа порака оти ниту највисоките поранешни функционери не се над законот. Во Србија доминираа спротивни реакции – дека изречените казни се преблаги во однос на тежината и бројот на злосторствата.
Случајот така излезе од рамките на судницата. Хаг ја индивидуализираше вината, но голем дел од косовскиот политички и јавен простор пресудата ја претстави како судење на ослободителната војна. Токму тој судир меѓу правното образложение и националната интерпретација ја претвори првостепената одлука во настан што може да ги продлабочи политичките поделби во Косово.
Следниот чекор е жалбената постапка. Но политичките последици започнаа уште во моментот кога во судницата во Хаг беа прочитани четирите казни, а плоштадот во Приштина од тишина премина во протест.
