Skip to content
Дефицитот на Србија во трговијата со Европската Унија е речиси преполовен, додека извозот на моторни возила и приколки пораснал за повеќе од 50 отсто.
Фабриката на „Стелантис“ во Крагуевац испраќа околу 200 автомобили дневно, а приближно 90 отсто од производството завршува на пазарот на Европската Унија. Зголеменото производство на „Фиат гранде панда“ стана еден од највидливите двигатели на српскиот извоз, но податоците покажуваат дека подобрувањето на трговскиот биланс не произлегува само од еден автомобилски модел.
Според Републичкиот завод за статистика на Србија, во првите седум месеци од 2026 година биле извезени производи во вредност од 21,09 милијарди евра, што е раст од 8,8 отсто во споредба со истиот период минатата година. Увозот пораснал двојно побавно, за 4,4 отсто, и достигнал 25,5 милијарди евра.
Вкупниот трговски дефицит на Србија изнесувал 4,41 милијарди евра и бил намален за 12,6 отсто. Покриеноста на увозот со извоз се зголемила од 79,4 на 82,7 отсто.
Најголемата промена е забележана во трговијата со ЕУ, која учествува со 58,6 отсто во вкупната српска стоковна размена. Извозот кон Унијата пораснал за 10,7 отсто, а увозот за 4,6 отсто, со што дефицитот е намален од 161,3 на 83,3 милијарди динари, односно на околу 710 милиони евра.
Автомобилската индустрија има значаен удел во овој пресврт. Извозот на моторни возила и приколки од јануари до јули пораснал за 50,6 отсто, од 253,2 на 381,3 милијарди динари, или на приближно 3,25 милијарди евра. Увозот во истата индустриска гранка се зголемил за 39,9 отсто и достигнал околу 1,67 милијарди евра.
Тоа значи дека автомобилскиот сектор остварил суфицит од околу 1,58 милијарди евра, а неговиот удел во вкупниот српски извоз достигнал 15,4 отсто.
Професорот на Економскиот факултет во Крагуевац, Петар Веселиновиќ, за РТС изјави дека фабриката дневно испраќа околу 200 возила и дека 90 отсто од производството е наменето за ЕУ. Во фабриката, покрај електричната, хибридната и бензинската верзија на „Гранде панда“, се произведуваат и автомобили од моделот „Ситроен Ц3“.
Оттука, достапните податоци не покажуваат дека сите 200 автомобили што секојдневно ја напуштаат фабриката се „Гранде панда“. Нема ниту официјално објавена царинска разбивка која прецизно би покажала колкав дел од целокупното намалување на дефицитот со ЕУ произлегува само од овој модел.
Најдиректниот ефект се забележува во трговијата со Италија. Српскиот извоз кон оваа земја пораснал за 52,8 отсто и достигнал 1,86 милијарди евра. Србија од минатогодишен дефицит од 408,2 милиони евра преминала во суфицит од околу 105 милиони евра. Анализата на МАТ оваа промена директно ја поврзува со производството и извозот на „Гранде панда“, која од Србија се испраќа во Италија, а потоа и на други пазари.
Подобрениот биланс, сепак, го поттикнале и други гранки. Извозот во рударството пораснал за 31,5 отсто, извозот кон Грција за 74,1 отсто, а силен раст имале и овошјето, зеленчукот, минералите и ѓубривата. Истовремено, извозот на енергија се намалил за 35,3 отсто, со што дефицитот во овој сектор дополнително се продлабочил.
Автомобилскиот успех има и значајна јавна финансиска заднина. Србија го поддржа проектот за новото производство во Крагуевац со субвенција од 48 милиони евра, додека државата останува и малцински сопственик во компанијата. Јавно достапните актуелни податоци не покажуваат колку домашни добавувачи директно учествуваат во производството на новите модели, ниту колкав дел од вредноста на автомобилите е создаден во Србија.
Токму тие показатели се важни и за споредба со македонската автомобилска индустрија: домашната додадена вредност, уделот на локалните добавувачи, вредноста на увезените компоненти, бројот и квалитетот на работните места и висината на државната помош, а не само бруто-вредноста на извезените автомобили.
