Skip to content
Македонија помина една цела недела без новопријавен случај на западнонилска треска и без нов смртен исход, покажува најновиот извештај на Институтот за јавно здравје. Двајца пациенти во меѓувреме се испишани од болница, а на лекување остануваат уште три лица. Вкупниот биланс заклучно со 6 октомври останува 71 регистриран случај и 10 смртни исходи.
Новиот биланс е првиот јасен сигнал за смирување по периодот во кој бројот на заболени нагло растеше, но здравствените власти сè уште не објавиле дека епидемијата е завршена. Во извештајот на ИЈЗ и натаму стои дека Центарот за јавно здравје Скопје на 11 август пријавил епидемија во Кисела Вода, Гази Баба, Аеродром и Бутел, а во заклучокот Институтот и понатаму зборува за активна локална циркулација на вирусот и потреба од засилен надзор и контрола на комарците.
Разликата во однос на претходната недела е видлива и кај хоспитализираните. На 29 септември пет лица сè уште биле на лекување, додека една недела подоцна останале три. Бројот на испишани пациенти се зголемил од 54 на 56. Во претходната недела, од 23 до 29 септември, бил регистриран еден нов случај од Росоман и еден нов смртен исход од Скопје.
Од 71 регистриран случај годинава, 66 се потврдени, а пет се водат како веројатни. Дури 70 се оценети како автохтони, односно инфекцијата најверојатно е стекната во земјава. Кај еден пациент е забележано патување во Грција, но периодот на инкубација го опфаќал и престојот во Македонија.
Најголем дел од случаите се концентрирани во Скопскиот регион. Според местото на живеење, 63 од 71 заболено лице се од Скопје и неговата околина. Кога се анализира веројатното место на изложување, најмногу случаи има во Кисела Вода – 15, потоа во Гази Баба – 14, Бутел – седум и Аеродром – пет. ИЈЗ посебно ја издвојува концентрацијата во Драчево и во руралните делови на Гази Баба.
Возрастa останува еден од најјасните ризични показатели. Од сите регистрирани случаи, 58 или 81,7 проценти се лица постари од 60 години. Просечната возраст на заболените е 66,5 години, а кај десетте починати изнесува 71 година. Девет од десетте починати имале и други придружни заболувања.
Особено впечатлив е податокот дека 69 од 71 регистриран пациент имале невроинвазивна форма на болеста, како менингитис или енцефалитис. Но ова не значи дека речиси секоја инфекција со вирусот завршува тешко. Светската здравствена организација проценува дека околу 70 до 80 проценти од заразените воопшто немаат симптоми, а тешка невролошка болест развива само мал дел од инфицираните. Македонската статистика главно ги „фаќа“ пациентите што стигнале до здравствениот систем, особено оние со потешка клиничка слика.
Размерот на годинашниот бран сепак останува без преседан за Македонија. Од првата регистрација на западнонилска треска во 2011 година до крајот на 2025 година биле потврдени вкупно 54 случаи. Само во 2026 година се регистрирани 71. Тоа значи дека 57,3 проценти од сите 124 случаи евидентирани во земјата од 2011 година наваму се регистрирани токму годинава.
Најсилниот период бил во јули и август. Кај 39 пациенти симптомите започнале во август, кај 17 во јули, а кај уште 12 во септември. Токму фактот дека во последната недела нема новопријавени случаи може да биде знак дека сезонскиот бран се намалува, но ИЈЗ во извештајот не го прогласува тоа како завршување на циркулацијата на вирусот.
Дополнителна причина надзорот да продолжи е присуството на вирусот кај птиците. Агенцијата за храна и ветеринарство потврди три позитивни лабораториски резултати кај угинати гаврани, два пронајдени на подрачјето на Скопје и еден во Ресен. Од 24 до 27 август до АХВ пристигнале повеќе од 130 пријави од граѓани за угинати птици, иако голем дел не биле погодни за лабораториско тестирање поради состојбата во која биле пронајдени.
Птиците се природен резервоар на вирусот, но луѓето вообичаено не се заразуваат директно од нив. Комарците го преземаат вирусот кога се хранат од заразени птици, а потоа можат да го пренесат на човек или други животни. Поради тоа, надзорот кај птиците и коњите служи како рано предупредување дека вирусот циркулира во животната средина.
ИЈЗ затоа продолжува да препорачува контрола на комарците и лична заштита додека тие се активни. Се препорачуваат мрежи на прозорците и вратите, репеленти според упатството на производителот, облека што покрива поголем дел од кожата и отстранување на застоена вода од дворовите, садовите, гумите и другите места на кои комарците можат да се размножуваат. Особено внимание се советува во зори и на самрак.
На лекар треба да се јават лицата кај кои по можен контакт со комарци се развиваат симптоми како температура, главоболка, болки во телото, мачнина или осип. Итна лекарска проценка е особено важна при висока температура, вкочанет врат, дезориентација, тремор, грчеви или мускулна слабост, симптоми што можат да укажуваат на зафатеност на централниот нервен систем.
Сликата се смирува и во период кога сезоната на комарците природно се приближува кон крајот, но вирусот сè уште циркулира во Европа. Според последниот извештај на ECDC, заклучно со 30 септември биле идентификувани 202 погодени области во 16 европски земји и 1.765 локално стекнати случаи. ECDC тогаш водел 70 случаи од Македонија, додека националниот биланс во меѓувреме достигнал 71.
Затоа една недела без новозаболени е охрабрувачка промена, но не и доказ дека вирусот исчезнал. Следниот важен сигнал ќе биде дали и наредниот неделен извештај ќе остане без нови случаи и кога ЦЈЗ Скопје ќе оцени дека се исполнети условите за формално одјавување на епидемијата во четирите скопски општини.
