Skip to content
Матичниот лекар и натаму ќе може да утврдува боледување до 15 дена, а за подолг период одлучува лекарска комисија на Фондот за здравствено осигурување. Измените носат олеснувања за пациентите, особено за хронично болните, неподвижните лица и оние што се лекуваат во болница.
Работниците што ќе се разболат, ќе имаат потреба од продолжување на боледувањето или ќе мора да отсуствуваат од работа поради потешка здравствена состојба треба да знаат дека се менуваат дел од правилата за утврдување на привремената спреченост за работа.
Управниот одбор на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО) на 6 октомври ги усвои измените на правилникот што ги уредува критериумите за боледување. Според најавата на Фондот, целта е да се намалат непотребните административни постапки и повторувањето на медицинските испитувања, без да се укинува правото на боледување кога за него постои медицинска потреба.
За граѓаните најважни се неколку прашања: кој го одобрува боледувањето, што се случува кога тоа треба да трае подолго, дали секогаш се потребни нови лабораториски анализи и дали пациентот мора лично да оди на преглед во секоја ситуација.
Кој одлучува за боледувањето?
Според објаснувањето на ФЗО, матичниот лекар и натаму ја утврдува привремената спреченост за работа во период до 15 дена. Ако здравствената состојба бара подолго отсуство, за периодот над 15 дена одлучува лекарската комисија на Фондот, врз основа на соодветната медицинска документација и предлогот од матичниот лекар.
Ова е важно за работниците што имаат продолжено боледување: границата од 15 дена не се укинува со новите измени.
ФЗО посебно нагласува дека промената на одредени временски критериуми од седум на пет дена не значи дека боледувањето автоматски завршува на петтиот ден. Станува збор за критериуми што се применуваат во зависност од дијагнозата и потребата од понатамошно отсуство. Дали боледувањето ќе продолжи зависи од здравствената состојба и медицинската процена, а не само од бројот на изминати денови.
Кога ќе бидат потребни лабораториски анализи?
Една од најавените промени е дека кај дел од дијагнозите пациентите нема да мора да бидат упатувани на лабораториски испитувања само за да се утврди потребата од боледување. Во тие случаи, процената ќе може да ја направи матичниот лекар.
За дел од дијагнозите се проширува и временската рамка предвидена со медицинските критериуми. Според Фондот, целта е правилата подобро да одговараат на реалниот тек на болестите и на современите можности за дијагностика.
Тоа не значи дека лабораториските испитувања повеќе нема да бидат потребни. Дали се неопходни ќе зависи од конкретната дијагноза и медицинската процена.
Што се менува за хронично болните и пациентите во болница?
За луѓето со хронични заболувања, една од најважните најавени олеснувања е можноста да се користат постојните дијагностички наоди, ако сè уште се во периодот на важност предвиден со критериумите. Така, пациентите нема да мора непотребно да ги повторуваат истите испитувања само поради административна постапка.
Се прошируваат и случаите во кои боледувањето може да се утврди без физичко присуство на осигуреникот. Ова особено се однесува на тешко болни, неподвижни и тешко подвижни лица, како и на пациенти што се на болничко лекување и други оправдани случаи.
Дополнително, се прецизираат условите за ретроактивно утврдување на боледување во оправдани ситуации, меѓу кои и по завршено болничко лекување. Ова е значајно за пациентите кај кои самата здравствена состојба или болничкото лекување го отежнуваат навременото завршување на административната постапка.
Фондот најави и исклучоци од обврската за конзилијарно мислење кај одредени тешки заболувања кога боледувањето трае подолго од 60 дена. Сепак, точните услови зависат од конечните одредби и критериумите за конкретната дијагноза.
Продолжувањето на боледувањето ќе се поднесува електронски
Досега, за продолжување на боледување по 15-тиот ден се применувала и рачна постапка за доставување на предлогот за привремена спреченост за работа. Со измените, според ФЗО, матичниот лекар ќе го доставува предлогот електронски до Фондот.
Ова треба да ја намали административната работа и да го олесни движењето на документацијата меѓу лекарот и институцијата што одлучува за продолжувањето.
За работникот, најважно е да остане во контакт со матичниот лекар и навреме да ја обезбеди медицинската документација што е потребна за процената. Електронското доставување е промена во постапката меѓу лекарот и Фондот, а не причина пациентот сам да претпостави дека боледувањето му е продолжено без медицинска одлука.
Што треба да направи работникот кога ќе се разболи?
Практично, првиот чекор останува контактот со матичниот лекар, кој ја проценува здравствената состојба и утврдува дали постои привремена спреченост за работа. Пациентот треба да ги приложи релевантните медицински наоди и извештаи што ги има, особено ако се лекува од хронична болест или неодамна бил хоспитализиран.
Ако боледувањето треба да продолжи над 15 дена, матичниот лекар го подготвува предлогот за лекарската комисија. Работникот треба да провери со лекарот дали се потребни дополнителни испитувања или документација за конкретната дијагноза.
Кај тешки здравствени состојби, неподвижност или болничко лекување, треба да се праша дали се исполнети условите за утврдување на боледувањето без физичко присуство. Ова не е автоматско право во секоја ситуација, туку можност што се применува во оправдани случаи според медицинската документација и правилата.
Од кога ќе важат новите правила?
ФЗО соопшти дека измените биле усвоени на 6 октомври 2026 година. Но, датумот на усвојување не мора да биде ист со датумот на стапување во сила или почетокот на примената.
Затоа, пред граѓаните да се потпрат на новите постапки, треба да се провери објавувањето на конечниот правилник и неговите завршни одредби. Додека не се потврди датумот на примена, не треба да се претпоставува дека секоја од најавените промени веќе се применува во ординациите.
Официјални информации: Фонд за здравствено осигурување — усвоени измени за боледувањата; Правилник за утврдување на привремена спреченост за работа.
