Skip to content
Франција влегува во нова економска неизвесност. Втората најголема економија во еврозоната во третиот квартал забележала пад од 0,1 процент, додека инфлацијата повторно забрзува, инвестициите се намалуваат, а државното задолжување станува поскапо. Најсилен удар врз потрошувачите доаѓа од енергенсите, чии цени во октомври биле за 24,1 процент повисоки отколку пред една година. Комбинацијата од слаб раст и поскапувања го отвора прашањето дали Франција се приближува до подолг период на економска стагнација.
Податоците што денеска ги објави францускиот Национален институт за статистика и економски студии (INSEE) покажуваат дека економијата во периодот јули–септември се намалила за 0,1 процент во однос на претходното тримесечје.
Аналитичарите очекувале раст од 0,1 процент. Ова е особено неповолна вест ако се погледне целата година: француската економија во првиот квартал се намалила за 0,2 проценти, во вториот стагнирала, а сега повторно бележи пад.
Франција сè уште не исполнува услов за техничка рецесија според вообичаеното правило за два последователни квартала на пад, но економската активност веќе подолго време се движи близу до нулата.
Извозот паднал за 1,7 проценти, инвестициите повторно се намалуваат
Најголемото слабеење доаѓа од надворешната трговија. Францускиот извоз во третиот квартал се намалил за 1,7 проценти, по растот од 2,8 проценти во претходните три месеци. Посебно голем пад е забележан кај извозот на транспортна опрема, кој се намалил за 9,1 процент, особено поради движењата во воздухопловната индустрија.
Инвестициите, пак, се намалиле за 0,6 проценти, по падот од 0,5 проценти во вториот квартал. Тоа значи дека француските компании, домаќинствата и јавниот сектор во целина вложуваат помалку во нови објекти, опрема и други долгорочни средства.
Токму инвестициите се важен показател за идниот раст, бидејќи од нив зависи колку нови производствени капацитети и работни места ќе се создаваат во наредните години. Кога извозот и инвестициите истовремено слабеат, економијата останува со помалку извори за закрепнување.
Цените растат, особено на енергенсите
Дополнителен проблем за француските домаќинства е новото забрзување на инфлацијата. Според прелиминарните податоци на INSEE, националната годишна стапка на инфлација во октомври достигнала 3,4 проценти, наспроти 3,1 процент во септември.
Според хармонизираната европска методологија, која се користи за споредување на земјите во еврозоната, инфлацијата изнесува 3,8 проценти.
Најголемиот притисок доаѓа од енергетскиот сектор. Цените на енергијата во октомври биле за 24,1 процент повисоки отколку една година претходно, со раст што особено се поврзува со гасот и нафтените деривати.
За споредба, цените на храната на годишно ниво пораснале за 1,2 проценти, а услугите за 2,7 проценти.
Ова покажува дека инфлацијата не ги погодува сите производи еднакво. Но кога поскапуваат енергенсите, последиците често се пренесуваат и врз транспортот, производството и трошоците за работење на компаниите.
Домаќинствата сè уште трошат, но довербата слабее
И покрај слабите економски резултати, потрошувачката на домаќинствата во третиот квартал пораснала за 0,4 проценти. Растот бил поддржан од купувањето електрични возила и од поголемата потрошувачка на енергија.
Но тоа не е доволно да го надомести негативниот придонес од надворешната трговија и падот на инвестициите. Дополнително, довербата на домаќинствата во октомври се наоѓа на исклучително ниско ниво, што ја зголемува неизвесноста околу идното трошење.
Кога граѓаните се загрижени за работните места, платите и цените, тие често ги одложуваат поголемите купувања. Тоа може дополнително да ја забави економската активност.
Државата плаќа сè поскапо за задолжување
Француската економија е под притисок и од високите трошоци за финансирање на јавниот долг.
По објавувањето на економските податоци, приносот на десетгодишните француски државни обврзници се искачи на околу 4,94 проценти. Повисоките приноси значат дека државата мора да понуди поголема камата за да привлече инвеститори при ново задолжување.
Тоа постепено го зголемува товарот на сервисирањето на долгот и го ограничува просторот за други буџетски расходи.
Владата истовремено се соочува со тешка задача: да ги стабилизира јавните финансии без дополнително да ја ослаби економијата преку преголеми кратења. Францускиот министер за економија Ролан Лескир денеска оцени дека економијата практично е во застој поради необична комбинација од домашни и меѓународни потреси.
Меѓу нив се енергетските ризици, политичката неизвесност и слабата надворешна побарувачка.
Ако Франција стагнира, последиците нема да останат само во Париз
Франција е еден од најважните индустриски и потрошувачки пазари во Европа. Затоа нејзините економски проблеми се значајни и за останатите европски земји.
Послабата домашна побарувачка може да го ограничи увозот на производи од европските партнери, а намалените инвестиции да ја забават активноста во индустриските синџири на снабдување.
За земјите од Западен Балкан, кои економски се тесно поврзани со европските пазари, ваквите сигнали се важни, иако нивното конкретно влијание ќе зависи од структурата на извозот и од побарувачката кај трговските партнери.
Франција сега се соочува со проблем што не може да се реши само со една буџетска мерка.
Економскиот раст е слаб, инфлацијата забрзува, а инвестициите се намалуваат.
И додека Владата бара начин да ги стави јавните финансии под контрола, најголемиот предизвик останува како повторно да се поттикне растот без дополнително да се зголемат трошоците за живот.
Бидејќи економија што стагнира во услови на поскапувања не создава само статистички проблем, туку и сè потежок избор за граѓаните, компаниите и државниот буџет.
