Skip to content
Розовиот октомври привршува, но за жените со рак на дојка лекувањето, контролите и неизвесноста продолжуваат и по последниот ден од месецот. Во Македонија и во светот, кампањата ја истакнува важноста на раното откривање, а зад розовата лента останува потребата од достапна терапија, разбирање и секојдневна поддршка.
Според Институтот за јавно здравје, во Македонија во 2025 година од рак на дојка починале 335 жени, наспроти 363 во 2024 година. Во анализираниот период од 2010 до 2025 година, ова заболување било најчестата причина за смрт од малигни заболувања кај жените во земјата. Зад статистиката стојат семејства и животи чие секојдневие се менува со дијагнозата.
Постои и основа за надеж. Светската здравствена организација наведува дека во земјите со високи приходи старосно стандардизираната стапка на смртност од рак на дојка се намалила за 40 проценти меѓу 1980 и 2020 година. Навремената дијагноза и соодветното лекување ги подобруваат можностите за успешен исход. Лекувањето се приспособува на типот и стадиумот на болеста и може да вклучува операција, зрачење, хемотерапија, хормонска или таргетирана терапија.
Раното откривање подразбира грижа и кога нема забележлив проблем. Мамографскиот скрининг може да открие промени пред појавата на симптоми, а распоредот на прегледите зависи од возраста, индивидуалниот ризик и медицинските препораки. Познавањето на изгледот и чувството на сопствените дојки помага полесно да се забележи нешто ново.
Грутка во дојката или пазувата, вовлекување на брадавицата, необичен исцедок или промена на кожата бараат лекарска проценка. Не секоја промена значи рак, но прегледот не треба да се одложува затоа што нема болка. Ниту отсуството на семејна историја ја исклучува можноста за заболување.
За жените што веќе ја добиле дијагнозата, медицинската грижа оди заедно со емоционалната. Американскиот Национален институт за рак објаснува дека стравот, тагата, лутината и чувството на осаменост се чести реакции за време на лекувањето и по него. Жената може еден ден да чувствува надеж, а следниот да биде исцрпена или исплашена. Разговорот со психолог, советник или група за поддршка може да помогне во справувањето со овие чувства.
Поддршката има и многу практични облици: придружба на преглед, превоз до терапија, подготвен оброк, помош околу децата или слушање без притисок жената постојано да изгледа расположено. Потребите се различни, па разговорот за тоа каква помош ѝ одговара остава простор таа самата да одлучува.
И по завршувањето на терапијата, дел од жените се соочуваат со замор, промени во изгледот и страв од повторување на болеста. СЗО ги вклучува рехабилитацијата и психолошката поддршка во сеопфатната грижа, заедно со лекувањето. Враќањето на секојдневните активности може да бара време и помош од здравствените работници и блиските.
