Се менува ли односот на Русија и Кина кон Србија по поразот на Вучиќ?

По изборниот пораз на Александар Вучиќ, Русија и Кина се соочуваат со нова политичка реалност во Србија, земја што со години ги одржуваше блиските врски со Москва и Пекинг, паралелно со кандидатскиот статус за членство во Европската Унија.

Но, победата на Студентската листа не значи автоматски пресврт во надворешната политика. Новото политичко раководство не најави прекин на соработката со Русија и Кина, туку промени во начинот на кој се склучуваат договорите, се управува со јавните средства и се контролираат големите инфраструктурни проекти.

Според анализата на Радио Слободна Европа, Вучиќ во текот на 14-годишното владеење изгради блиски односи со Владимир Путин и Си Џинпинг. Србија продолжи да набавува руски гас и одби да воведе санкции кон Москва по руската инвазија врз Украина, додека Кина стана важен партнер во инфраструктурата, индустријата и набавката на оружје.

Главната промена може да биде во контролата врз договорите, а не во геополитичката ориентација. Експертката за меѓународни односи Тена Прелец оценува дека заминувањето на Вучиќ не ги брише руските и кинеските интереси во Србија, ниту мрежите создадени со години, но може да го промени нивниот пристап до политичката моќ.

Студентската листа најави дека во идните проекти ќе инсистира на почитување на домашните закони, еколошките стандарди, работничките права и безбедноста при работа. Нејзиниот претставник Илија Срдановиќ најави и поголема транспарентност, вклучително и увид во договорите за големите инфраструктурни проекти, за да се утврди дали се склучени во согласност со законите и во чиј интерес.

Во односите со Русија, студентите не најавија воведување санкции, но ја потврдија поддршката за територијалниот интегритет на Украина. Со Кина, пак, најавија продолжување на стратешкото партнерство, но со поголем акцент на законитоста и јавната контрола.

Москва и Пекинг по изборите порачаа дека се подготвени да соработуваат со новата власт. Затоа, најголемата неизвесност не е дали Србија веднаш ќе се оддалечи од Русија и Кина, туку дали новите власти ќе ги променат правилата според кои се договараат и спроведуваат големите државни зделки.

Тоа би можело да ја промени суштината на односите со двете сили и без формален геополитички пресврт.