Skip to content
Само седум вработени се директно задолжени за спроведување на Законот за заштита на личните податоци во Македонија, додека државата се соочува со сè посложени ризици од дигитални злоупотреби, биометриски технологии и вештачка интелигенција. Европската комисија во извештајот за 2026 година предупредува дека Агенцијата за заштита на личните податоци нема доволно финансиски средства, кадар и институционална автономија за ефикасно да ги извршува своите надлежности.
Комисијата забележува дека законската рамка сè уште не е целосно усогласена со европските правила за заштита на податоците, вклучително и со Општата регулатива за заштита на податоците (GDPR).
Недостигот од кадар го ограничува капацитетот на Агенцијата да спроведува инспекциски надзор, да постапува по претставките на граѓаните и да води прекршочни постапки.
Со други зборови, институцијата задолжена да контролира како се собираат, користат и чуваат личните информации има ограничени човечки ресурси за да провери дали институциите и компаниите ги почитуваат правилата.
Извештајот не тврди дека само седум лица работат во целата Агенција, туку дека толкав е бројот на вработени директно ангажирани за спроведување на законот.
Помалку пријавени злоупотреби не значи и поголема безбедност
Особено значајно е предупредувањето за пријавувањето на нарушувањата на безбедноста на личните податоци. Иако бројот на пријавени случаи е намален, Европската комисија не го толкува тоа како сигурен доказ за подобрување.
Напротив, според проценката на Агенцијата наведена во извештајот, постои сериозен проблем со непријавување инциденти поради страв и недоволна свест. Тоа отвора прашање колку од случаите во кои личните информации биле изложени на ризик воопшто стигнуваат до институцијата што треба да постапува.
Дополнителна слабост е недоволната информатичка заштита на личните податоци во државната администрација.
Вештачката интелигенција и биометријата без доволно развиен надзор
Европската комисија посебно предупредува дека надзорот над користењето на вештачката интелигенција и биометриските технологии е недоволно развиен.
Станува збор за технологии што можат да обработуваат големи количини лични информации, да препознаваат лица и да користат податоци за идентификација на граѓаните. Во отсуство на доволно развиени контролни механизми, се отвораат прашања за транспарентноста на обработката, заштитата од злоупотреби и можноста граѓаните да ги остварат своите права.
Овој наод не значи дека Европската комисија утврдила конкретна незаконска употреба на биометриски системи. Предупредувањето се однесува на недоволниот капацитет за нивна контрола.
Државата не ги следи доволно препораките на сопствениот регулатор
Во извештајот се наведува и дека Владата не ја вратила обврската за консултација со Агенцијата при подготовката на секторските прописи што ја засегаат заштитата на личните податоци.
Како конкретен пример се издвојува Законот за мрежна безбедност, при чија подготовка мислењето на Агенцијата не било земено предвид, што резултирало со неусогласености во делот на личните податоци. Европската комисија констатира слабости и во институционалната координација и постапувањето по препораките на регулаторот.
Личните податоци се дигитализираат, контролата заостанува
Наодите покажуваат дека проширувањето на дигиталните услуги мора да биде придружено со соодветна заштита на информациите што институциите ги обработуваат.
За граѓаните тоа значи сигурност дека нивните лични информации се користат законски, дека постои ефикасен надзор и дека можат да добијат институционална заштита во случај на злоупотреба. Но со само седум лица директно задолжени за спроведување на законот, ограничено финансирање и недоволно развиен надзор над новите технологии, Европската комисија укажува дека капацитетите за заштита не го следат во целост развојот на дигиталните ризици.
Главното прашање што произлегува од извештајот е дали државата, паралелно со воведувањето нови дигитални услуги, вложува доволно и во институциите што треба да гарантираат дека личните податоци на граѓаните ќе останат заштитени.
