Skip to content
Што се случува откако жена ќе пријави насилство и кој проверува дали изречените мерки навистина ја штитат? Дебатата за фемицид во Македонија во „24 Анализа“ на Телевизија 24 го отвори прашањето за сè што институциите треба да направат по првата пријава. Во емисијата беше наведено дека од 2021 до 2026 година биле убиени 26 жени, од кои седум во 2026 година.
Елена Димушевска, извршна директорка на Националната мрежа против насилство врз жени, рече дека постапката по пријавата може да трае една или две години. Во тој период жената има потреба од континуирана поддршка, а според Димушевска, институциите често немаат доволно обучен кадар и средства за да ја обезбедат. Таа посочи дека во специјализираните засолништа има помалку од 60 легла, а државната поддршка за долготрајно и бесплатно психолошко советување е недоволна.
Димушевска побара при истрагите да се испитаат однесувањето на сторителот и можниот родово заснован мотив. Таа предупреди дека формулации како „брачно недоразбирање“ можат да ја прикријат улогата на насилството, омразата и контролата во односот.
Адвокатката Весна Тренкоска рече дека во нејзината практика судовите брзо закажуваат рочишта за заштитни мерки, а поканите пристигнуваат за два до три дена. Меѓу мерките што ги посочи се итното отстранување на сторителот од домот и забраната за приближување. Според неа, преоптовареноста на судовите и на центрите за социјална работа, недостигот на кадар и несоодветните простории го отежнуваат постапувањето со секој предмет.
Најголемото разидување беше околу тоа како институциите да постапат кога некој ќе побара заштита. Тренкоска рече дека од нејзината практика знае и за случаи во кои заштитните мерки биле побарани за лична пресметка меѓу поранешни партнери. Таа нагласи дека околностите треба да се утврдат во секој предмет поединечно.
„Секоја жртва е жртва кога ќе дојде да побара помош“, одговори Димушевска. Таа предупреди дека недовербата при првиот контакт со институциите може да ја одврати жената од натамошно барање помош. Стравот, ветувањата на партнерот дека ќе се промени и контактот поради заедничките деца, рече таа, помагаат да се разбере зошто жената може да се поколеба или да се врати во насилниот однос.
Двете соговорнички поддржаа електронски надзор за да се следи дали сторителите ја почитуваат забраната за приближување. Посочија дека при воведувањето електронски алки треба да се утврди кој го прима предупредувањето, кој реагира на терен и како ќе се зачува слободата на движење на жената. Во дебатата беше посочено дека предлогот за законски измени во оваа област со месеци стои во Собранието.
