Skip to content
Хрватска денес претстави 97 мерки против рак за периодот од 2026 до 2028 година. Со 180 активности, предлогот треба да го прошири скринингот, да утврди кои болници ќе лекуваат одредени видови рак и да овозможи подобро следење на резултатите од терапијата. Во Македонија, каде што веќе има програми за рано откривање и регионални онколошки одделенија, ревизорите утврдија дека дел од жените чекале повеќе од 60 дена за резултат од скрининг-мамографија.
Предлогот, за кој хрватското Министерство за здравство најави јавна консултација, е дел од националната стратегија против рак до 2030 година. Според директорот на Хрватскиот завод за јавно здравство, Крунослав Цапак, во земјата годишно се откриваат речиси 27.000 нови случаи, а околу 13.000 луѓе умираат од малигни заболувања.
Хрватска планира да ги прошири програмите за рано откривање во 2027 година, откако ќе ја доврши потребната информатичка инфраструктура. Во постојната програма за рак на дојка, околу 70 отсто од поканетите жени се одѕиваат на мамографија, според хрватскиот завод. Македонската програма за 2026 година предвидува активности за рано откривање рак на дојка, на грлото на матката и на дебелото црево. За периодот од 2021 до 2024 година, Државниот завод за ревизија утврдил дека скринингот за рак на дојка опфатил од 0,8 до 5,4 отсто од целната популација. Хрватската бројка го мери одѕивот меѓу поканетите, додека македонската го мери опфатот на целата целна група.
Втората мерка е мрежа што ќе утврди што може да се лекува во секоја болница. Македонското Министерство за здравство во ноември 2025 година соопшти дека во Битола и Тетово веќе работат онколошки одделенија. На работилницата на Министерството и ХЕМА-ОНКО во октомври 2026 година беше предложен модел според кој еден центар би го координирал сложеното лекување, а стандардните терапии би се давале поблиску до местото на живеење на пациентите.
Третата мерка е јасна патека од сомнителниот наод до лекувањето. Македонија од 2023 година има протокол што утврдува кој ја упатува пациентката на дополнителен преглед по скрининг за рак на дојка. Ревизијата, сепак, утврдила дека податоците од скринингот не се систематски поврзани со податоците за дополнителната дијагностика и лекувањето. Во проверениот период, резултатот од скрининг-мамографија се издавал во просек по околу 25 дена.
Четвртата мерка е развој на специјализирани центри со заеднички стандарди, тимови од повеќе специјалности и пристап до молекуларна дијагностика. Скопската Клиника за радиотерапија и онкологија веќе има оддели според видот на туморот. На октомвриската работилница беше предложено за секој нов случај да одлучува конзилиум, со можност лекарите да учествуваат и од далечина.
Петтата мерка е следење на исходите од лекувањето. Хрватскиот регистар веќе објавува податоци за преживување, а со планот се предвидува подобро поврзување на податоците меѓу установите. Македонија има Регистар за рак, а програмата за 2026 година предвидува да се мери и времето од скрининг-мамографија до резултат и до прв третман. Редовното објавување на тие податоци би покажало каде пациентките чекаат најдолго и дали промените го скратуваат патот до лекувањето.
