Skip to content
Носителите на одлуки во Иран ги разгледуваат последиците од повлекувањето на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс од досието за Иран, со цел тој да се фокусира на домашните прашања – потег за кој аналитичарите велат дека би можел да ја зголеми веројатноста за конфликт меѓу двете страни.
Венс беше главен преговарач на Вашингтон во разговорите со Техеран, но американскиот претседател Доналд Трамп му наложил да го насочи вниманието кон наводната „корупција“ во Демократската партија, стои во објавата на претседателот на платформата „Truth Social“ во четвртокот. Тој додаде дека постигнувањето договор со Иран повеќе не е приоритет за американската влада.
Се смета дека Техеран го доживува американскиот потпретседател како една од попрагматичните фигури во администрацијата на Трамп, особено по изненадувачкиот напад на САД и Израел врз Иран, започнат на 28 февруари.
Насер Хадијан, професор по меѓународни односи на Универзитетот во Техеран, изјави дека со доделувањето на задачата за истражување на наводната домашна корупција на Венс, Трамп всушност најавува конфронтација со Демократите, по нивните убедливи победи над владејачката Републиканска партија на меѓумандатните избори.
Сепак, овој потег може да му оди во прилог и на Израел, кој, според извештаите, силно притиска Трамп да изврши нови напади врз Иран – особено откако Венс го посочи токму војниот конфликт како причина за понижувачкиот пораз на Републиканците на изборите.
„Уште една порака е упатена до Иран: постигнувањето договор во моментов не е приоритет, а лицето за кое се знаеше дека има релативно помек став кон Иран, сега е пренасочено кон други прашања“, вели Хадијан.
Преговарачот
Се верува дека Венс се залагал за решавање на војната преку преговори, имајќи ги предвид растечките економски трошоци за Американците, како и нивното противење на војната, што се одразува и во анкетите на јавното мислење.
Пратениците на Трамп, Џаред Кушнер и Стив Виткоф, му дадоа поддршка на Венс кога тој во јуни преговараше за Меморандумот за разбирање со Иран (кој во меѓувреме престана да важи). Тој договор овозможи краток прекин на војната и повторно воспоставување на поморскиот сообраќај во Ормускиот теснец.
Во меѓувреме, американскиот државен секретар Марко Рубио ги нарече иранските власти „луди“ поради условите што ги поставуваат за прекин на војната. Сепак, тој е свесен и за цената на една сеопфатна војна, па затоа се обидува да издејствува успех во конфликтот преку засилување на економскиот притисок и изолацијата на Техеран. Министерот за одбрана Пит Хегсет, кој се соочи со гласање за отповикување поради неговата улога во војната, и шефот на Централната команда на САД, Бред Купер, наводно се залагаат за обновување на воените дејствија против Иран.
Венс му испратил писмо на иранскиот шеф за безбедност, Мохсен Резаеи, кон крајот на октомври, во момент кога регионалните посредници ги засилија напорите за надминување на разликите меѓу двете страни. Резаеи првично го опиша тонот на писмото како позитивен, но минатата недела ги отфрли тврдењата за напредок и можна директна средба со Венс, нарекувајќи ги „лажни вести за имагинарни разговори“.
„Ја изгубивте војната и изборите. Венс призна пораз, Рубио си заминува, Хегсет наскоро ќе биде отпуштен, а командантот на Централната команда (CENTCOM) сега е водител на подкаст!“ – напиша тогаш Резаеи на платформата X.
„Со или без Венс“
Контактите преку посредници меѓу двете страни продолжуваат, но не се очекува никаков значаен напредок. Техеран поставува седум услови и бара јасен редослед на отстапки за да се стави крај на војната, но се чини дека тоа е неприфатливо за САД.
Мохамад Салех Седгијан, директор на Арапскиот центар за ирански студии, истакна дека Трамп во повеќе наврати укажувал на наводни поделби во рамките на иранскиот преговарачки тим. Сепак, тој додаде дека иранските власти исто така ја доведуваат во прашање доверливоста на евентуален нов договор со Вашингтон.
„Дури и да замислиме дека г-дин Резаеи ќе седне со г-дин Венс и ќе постигнат договор, каква гаранција постои дека Трамп ќе го спроведе тој договор?“ – изјави тој за Ал Џезира.
Атмосферата на недоверба меѓу двете страни дополнително ги отежнува изгледите за постигнување договор, додаде тој. Тоа значи дека тековната американска опсада на Иран и строгите санкции ќе продолжат – ситуација која би можела да го чини Техеран повеќе отколку релативно пократок воен судир, појасни тој.
„Блокадата и пречките значително ги зголемуваат трошоците за иранскиот народ. Сегашната состојба – ниту војна, ниту решение постигнато преку преговори – е исклучително опасна“, рече Седгијан.
