Skip to content
Глобалната трка за изградба на центри за податоци наменети за вештачка интелигенција ќе достигне вкупна вредност од седум билиони (7000 милијарди) долари, со што потрошувачката на електрична енергија во овој сектор речиси ќе се удвои во следните неколку години, покажуваат најновите анализи на меѓународните енергетски и консултантски институции. Според проценките на Меѓународната агенција за енергија, годишната побарувачка на струја за овие комплекси нагло ќе порасне од досегашните 485 терават-часови на дури 950 терават-часови, што претставува директен притисок врз глобалните електроенергетски мрежи и цената на енергенсите за крајните потрошувачи.
Овој технолошки бран повеќе не е само апстрактно прашање од дигиталниот свет, туку конкретен товар врз секојдневната комунална инфраструктура со која живеат граѓаните. Масовната концентрација на компјутерска моќ веќе предизвикува зголемени сметки за комуналии во заедниците каде што се градат вакви капацитети, пред сè поради екстремната побарувачка за разладување на серверите.
Растот на трошоците за градба и притисокот врз ресурсите
Изградбата на современите капацитети станува сè поскапа, при што трошоците за поставување на еден мегават капацитет се искачија на 11,3 милиони долари според податоците на консултантската куќа Џеј-Ел-Ел. Во исто време, анализите на Рајстад Енерџи предупредуваат дека потрошувачката на вода за технолошко ладење на серверите ќе се движи меѓу 222 и 644 милијарди литри годишно. Овие бројки создаваат огромен јаз меѓу индустриските потреби и редовното водоснабдување на населението во сушните периоди.
Географски, капацитетите се сè уште силно концентрирани, па така Северна Вирџинија држи единаесет проценти од глобалниот пазар, додека Пекинг опфаќа шест отсто. Во Кина вкупниот инсталиран капацитет достигнува 24 гигавати, предводен од подрачја како Уланчаб каде што функционираат дури 89 центри за податоци. Сепак, поради оптоварувањето на мрежите, градењето се сели кон нови региони како американскиот Среден Запад и Тексас, кои сега привлекуваат над половина од новите проекти.
Локален отпор и потрага по радикални технолошки решенија
Се поголемиот притисок врз локалните заедници веќе предизвикува конкретни административни блокади и сомнежи кај јавноста. Граѓаните и локалните власти во Ист Фишкил во сојузната држава Њујорк покренаа официјален мораториум за градба на нови центри, барајќи јасни гаранции дека приватните технолошки гиганти нема да ги исцрпат општинските резерви на вода и струја. Темата стигна и до највисоките политички претставници, вклучително гувернерката Кети Хочул и конгресменката Александрија Окасио-Кортез, кои јавно ги отворија прашањата за заштита на стандардот на домаќинствата.
Со цел да се избегне целосен колапс на копнената инфраструктура, технолошкиот сектор истражува радикални алтернативи надвор од густо населените подрачја. Најзначаен пример за тоа се преговорите меѓу Гугл и Спејс Екс за проектот Санкечер, преку кој се испитува можноста за лансирање и напојување на сервери директно во вселената со помош на соларна енергија.
„Нашата цел е изградбата на националниот центар за податоци да отвори нови дигитални работни места во технолошките развојни зони, но мора строго да се води сметка за балансот на домашниот енергетски систем“, изјави министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски во однос на плановите за позиционирање на Македонија на регионалната технолошка мапа.
Што значи глобалниот бран за Македонија
За македонските граѓани, оваа глобална прераспределба на моќта отвора прашања за енергетската стабилност и капиталните инвестиции во домашната инфраструктура. Владата најавува изградба на државен центар за податоци сместен во технолошко-индустриските развојни зони, што се вклопува во регионалните планови за Западен Балкан каде што се очекуваат нови вложувања во дигиталната безбедност.
Клучниот предизвик за домашните институции останува зачувувањето на јавниот интерес при трошењето на енергетските ресурси. Македонскиот енергетски пазар се соочува со ограничени сопствени производствени капацитети, па привлекувањето на големи сервери мора да биде директно условено со сопствени обновливи извори на струја, за да се спречи раст на увозната зависност и дополнително поскапување на струјата за семејните буџети.
