Градежништвото губи залет, ќе падне ли цената на становите?

Градежниот сектор во Македонија влегува во последното тримесечје од 2026 година со значително помал обем на новоодобрени инвестиции. Во септември се издадени 253 одобренија за градење, за 19,4 отсто помалку од истиот месец лани, но многу посериозен е падот на нивната вкупна планирана вредност, која се намалила за 36,4 отсто. Тоа отвора прашање дали зад економскиот раст се појавува забавување на приватната градежна активност.

Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, објавени на 9 ноември, вредноста на објектите за кои во септември биле издадени одобренија изнесува 4,53 милијарди денари, односно приближно 73,6 милиони евра.

Една година претходно, според пресметката врз основа на објавениот процентуален пад, планираната вредност изнесувала околу 7,12 милијарди денари. Разликата е приближно 2,59 милијарди денари, односно околу 42 милиони евра помалку планирана градежна активност за еден месец.

Ова е особено значајно затоа што вредноста на одобрените градби опаѓа речиси двојно побрзо од бројот на издадените дозволи. Тоа укажува дека не станува збор само за помал број проекти, туку и за помала просечна планирана вредност по одобрение.

Просечната вредност по дозвола, пресметана од агрегатните податоци, се намалила од приближно 22,7 милиони денари во септември 2025 година на 17,9 милиони денари во септември 2026 година.

Но овие податоци не откриваат дали причината е намалување на големите инвестиции, промена во видот на проектите или други фактори.

Владата го слави БДП, но се живее ли од проценти?

Деветстотини станови на хартија, но што се случува со инвестициите?

Од вкупно 253 одобренија, 166 се однесуваат на високоградба, 26 на нискоградба, а 61 на реконструкции.

Предвидена е изградба на 919 станови со вкупна корисна површина од 67.878 квадратни метри.

Тоа значи дека просечната планирана површина по стан изнесува околу 73,9 квадратни метри.

Најголем број одобренија, вкупно 73, се издадени во Скопскиот Регион, кој учествува со приближно 29 отсто во вкупниот број дозволи.

Сепак, бројот на новопланирани станови не може автоматски да се толкува како показател за раст на побарувачката или продажбата на недвижности.

Издаденото одобрение не значи дека изградбата започнала, дека инвеститорот обезбедил финансии или дека становите ќе бидат завршени во предвидениот рок.

За да се утврди состојбата на пазарот, потребни се дополнителни податоци за започнатите и завршените објекти, продажбите, цените и станбените кредити.

Економијата расте, индустријата произведува повеќе, но се намалуваат работните места

Податоците од градежништвото стануваат уште поинтересни кога ќе се споредат со движењата во индустријата.

Во септември индустриското производство било зголемено за 2,4 отсто на годишно ниво, но бројот на индустриските работници бил намален за 2,9 отсто.

Оваа разлика не мора да значи влошување на продуктивноста или состојбата на претпријатијата. Повисоко производство со помал број работници може да биде резултат и на автоматизација, технолошки промени или различна структура на производството.

Но таа отвора важно економско прашање: во колкава мера растот на производството создава нови работни места и повисоки приходи за населението?

Истовремено, падот на планираната вредност на градежните проекти укажува на потребата да се разграничат веќе започнатите инвестиции од новите инвестициони намери.

Големите инфраструктурни проекти можат да ја одржуваат вкупната економска активност и во период кога дел од приватните инвеститори стануваат повнимателни.

Сепак, достапните податоци не се доволни за да се утврди дали токму тоа се случува во Македонија.

Падот е предупредување, но не и доказ за градежна криза

Септемвриските податоци не се доволни за заклучок дека градежништвото влегува во рецесија.

Месечните резултати можат значително да варираат, особено кога во споредбениот период има еден или повеќе големи проекти со висока инвестициска вредност. Ова се гледа и од претходните движења. Во август бројот на одобренија бил поголем за 18,9 отсто на годишно ниво, додека во јули бил помал за 8,5 отсто, а во јуни бил забележан раст од 39 отсто.

Таквите осцилации покажуваат дека е потребна подолга временска серија за да се утврди вистинскиот тренд. Сепак, падот од 36,4 отсто во планираната вредност на новите градби не треба да се занемари. Тој покажува дека во септември бил одобрен значително помал инвестициски обем отколку една година претходно.

За економската политика особено важно ќе биде дали ова намалување ќе продолжи и во следните месеци, каква ќе биде структурата на проектите и дали градежната активност ќе остане концентрирана во одредени региони.

Македонија може да бележи раст на БДП, а истовремено да има слабеење на одредени инвестициски показатели. Тие две појави не се исклучуваат меѓусебно. Токму затоа, покрај податоците за вкупниот економски раст, неопходно е внимателно да се следи и создавањето нови производствени капацитети, приватните инвестиции и вработувањето.