Skip to content
Цената на нафтата надмина 113 долари за барел и го достигна највисокото ниво во последните пет месеци, додека светските берзи бележат пад поради растечките сомнежи во исплатливоста на огромните инвестиции во вештачка интелигенција. Војната на Блискиот Исток го засилува притисокот врз енергетските пазари, а инвеститорите масовно се префрлаат кон американски државни обврзници во потрага по посигурни вложувања.
На европскиот пазар, суровата нафта „брент“ во петокот наутро достигна 113,73 долари за барел, што претставува раст од 0,5 отсто. Претходниот ден нејзината цена скокна за околу четири отсто и го заврши тргувањето на 113,17 долари.
Американската нафта ВТИ истовремено надмина 100 долари за барел.
Најновото поскапување е поврзано со ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, особено со нападите во Саудиска Арабија и стравувањата од дополнително нарушување на испораките на енергенси.
Зголемените трошоци за поморски транспорт дополнително ја поскапуваат нафтата. Според пазарните податоци, превозот на еден барел сурова нафта со голем танкер од Персискиот Залив до Азија во средината на октомври чинел повеќе од 37 долари, над петпати повеќе отколку пред почетокот на војната.
Поскапува и природниот гас. Ноемвриските фјучерси на европскиот референтен пазар ТТФ во четвртокот се тргуваа над 90 евра за мегават-час.
Истовремено, американските берзи се соочија со силен пад на технолошките акции. Индексот Насдак во четвртокот изгуби 2,6 отсто, а поширокиот С&П 500 се намали за 1,2 отсто, бележејќи го најслабиот дневен резултат од јули.
Најголеми загуби претрпеа компаниите поврзани со развојот на вештачката интелигенција.
Акциите на „Мета“, сопственикот на Фејсбук и Инстаграм, паднаа за околу седум отсто, иако компанијата пријави приходи повисоки од очекувањата. Инвеститорите се загрижени поради високите трошоци за развој на инфраструктурата за вештачка интелигенција и неизвесноста околу повратот на вложените средства.
„Нвидија“, најголемата компанија на американскиот пазар според берзанската вредност, изгуби 4,4 отсто, додека акциите на „Корвив“, компанија која инвестира во инфраструктура за ВИ, паднаа за повеќе од десет отсто.
Пазарниот притисок доаѓа во момент кога технолошките компании вложуваат огромни средства во центри за податоци, напредни чипови и компјутерска инфраструктура. Дел од тие инвестиции се финансираат преку задолжување, што дополнително ги загрижува инвеститорите во услови на високи каматни стапки.
Поради неизвесноста, капиталот се пренасочува кон американските државни обврзници. Зголемената побарувачка ги подигна нивните цени, а приносот на десетгодишните американски обврзници се спушти под пет отсто, со најголем еднодневен пад од март 2023 година.
На азиските берзи во петокот преовладуваа загуби, иако дел од индексите покажаа стабилизација по претходниот пад.
Развојот на настаните ги соочува глобалните пазари со два истовремени ризика: поскапи енергенси, кои можат дополнително да ја поттикнат инфлацијата, и неизвесност околу вреднувањето на технолошките компании што го предводеа берзанскиот раст во изминатите години.
За Македонија, која зависи од увоз на нафта и нафтени деривати, продолженото поскапување на светските пазари може да создаде дополнителен притисок врз цените на горивата, транспортот и производството. Сепак, промените на домашните малопродажни цени зависат и од регулаторната пресметка, курсот на доларот и другите трошоци.
Во следните денови инвеститорите ќе ги следат новите финансиски извештаи на големите технолошки компании, како и одлуката на американската централна банка за каматните стапки, закажана за 28 октомври.
