Skip to content
Двајца жители на ист дом, со слични потреби и речиси иста нега, досега можеле да добијат различни сметки само затоа што едниот веќе имал решение за долготрајна грижа, а другиот сè уште чекал администрацијата да ја заврши постапката.
СЛОВЕНИЈА СЕГА ЈА МЕНУВА ОВАА ПРАКТИКА
Словенечкиот парламент со 61 глас „за“ и без ниту еден глас против го усвои интервентниот закон за поефикасно спроведување на системот за долготрајна грижа. Законот треба да ги изедначи сметките во домовите за стари лица, да овозможи ретроактивно порамнување на преплатените износи и да обезбеди привремен додаток за вработените кои непосредно се грижат за корисниците.
Жителите на домовите кои сè уште немаат конечно решение за вклучување во системот за долготрајна грижа ќе плаќаат според истите правила како и корисниците кои веќе се во системот.
Мерката ќе се применува од 1 октомври 2026 година до крајот на 2027 година или до моментот кога корисникот ќе добие извршно решение.
За луѓето кои биле примени во институционална грижа по 1 декември 2025 година и плаќале повисоки сметки поради бавното решавање на нивните барања, е предвидено ретроактивно порамнување во форма на добропис. При пресметувањето ќе се земат предвид и другите плаќачи, меѓу кои членовите на семејството и општините.
„Целта е еднакво плаќање за еднакви потреби“, изјави словенечката министерка за демографија, семејство и социјални прашања Матеја Рибич при претставувањето на законот.
Според проценката на словенечкото министерство објавена при подготовката на измените, околу 3.000 луѓе плаќале повисоки сметки, додека во системот за долготрајна грижа биле опфатени повеќе од 30.000 корисници.
ПО 300 ЕВРА ЗА ОНИЕ КОИ НЕПОСРЕДНО СЕ ГРИЖАТ ЗА КОРИСНИЦИТЕ
Законот воведува и привремен месечен додаток за вработените во долготрајната грижа и во службите за помош на семејствата во домот.
Вработените кои непосредно обезбедуваат основна или социјална грижа, здравствена нега и рехабилитација ќе добиваат по 300 евра бруто месечно за полно работно време. За другите вработени кај овие даватели е предвиден додаток од 150 евра бруто.
Словенечката влада го претставува додатокот како мерка за задржување на постојниот кадар и зголемување на привлечноста на професиите во кои веќе подолго време недостигаат работници.
Но, претставниците на социјалните установи предупредуваат дека еднократната интервентна мерка нема трајно да ја реши кадровската криза.
Заедницата на социјалните установи на Словенија оцени дека додатокот може делумно да го намали притисокот, но побара посебен систем за плати, колективен договор за долготрајната грижа и зголемување на платите од најмалку 20 проценти. Оттаму предупредија и дека дел од вработените во специјализираните социјални установи остануваат надвор од предложените решенија.
Оттука, клучното прашање не е само дали 300 евра ќе ги задржат негувателите до крајот на 2027 година, туку што ќе се случи кога привремениот додаток ќе престане да важи.
ПОМАЛКУ БИРОКРАТИЈА И ПОБРЗИ РЕШЕНИЈА
Законот предвидува и поедноставување на постапките за повторна процена на потребите на корисниците. Во одредени случаи процената ќе може да ја изврши стручен тим кај самиот давател на услугата, додека надлежната влезна точка ќе ја задржи контролата врз законитоста и стручноста на постапката.
Се укинуваат дел од административните обврски, се поедноставува менувањето на личните планови и се овозможува побрзо приспособување на услугите кога здравствената или функционалната состојба на корисникот ќе се промени.
Во следниот период установите ќе можат да ангажираат и самостојни даватели на услуги кога потребниот кадар не можат да го обезбедат преку редовно вработување. За нив ќе важат истите услови за образование и стручна оспособеност.
КОЈА Е МАКЕДОНСКАТА СТРАНА НА ИСТАТА ПРИКАЗНА?
Темата е особено важна и за Македонија, каде што семејствата истовремено се соочуваат со високи цени, ограничени јавни капацитети и недостиг од стручен кадар.
Според анализа на порталот „Пари“ за финансиското работење на приватните домови во 2025 година, во анализираните установи немало сместување по цена пониска од 36.000 денари месечно. Во дејноста биле евидентирани 36 установи, кои за една година оствариле вкупни приходи од околу 9,18 милиони евра.
Словенечкиот пример покажува дека доцнењето на администрацијата не смее да се претвори во дополнителна сметка за старите лица и нивните семејства. Истовремено, системот не може да обезбеди достоинствена грижа доколку луѓето што ја вршат најтешката работа постојано заминуваат поради ниски плати и преоптовареност.
Словенија со интервентниот закон ја поправа највидливата неправда. Следниот тест ќе биде дали привремените додатоци ќе прераснат во трајно повисоки плати и дали побрзите постапки навистина ќе го скратат чекањето за помош.
