Skip to content
На церемонија со висок профил на маргините на Самитот и Бизнис форумот на иницијативата „Три мориња“, „Пантеон Атлас“ ДОО и округот Сисак-Мославина потпишаа значаен договор за соработка за развој на „Пантеон вештачка интелигенција“ – центар за податоци со вештачка интелигенција и кампус за иновации со капацитет од гигавати во Топуско, што претставува најголемата поединечна приватна инвестиција во хрватската историја и една од најзначајните приватни инвестиции предводени од САД во Европа.
Проектот од над 50 милијарди евра – со почетна фаза на кампус од 12 милијарди евра – се смета за најголема инвестиција во историјата на Централна и Источна Европа. Тој ќе ја позиционира Хрватска како стратешки центар со седиште во НАТО и ЕУ за напредна дигитална инфраструктура, справувајќи се со експлозивната побарувачка за капацитет за вештачка интелигенција низ целиот континент.
Амбасадорката на САД во Хрватска, Никол Мекгроу, го забележа моментот во јавна изјава: „Честитки до Pantheon Atlas LLC и Сисачко-Мославинскиот округ за потпишувањето на договор за соработка за центар за податоци со вештачка интелигенција, што претставува најголемата приватна инвестиција во историјата на Хрватска. Овој центар за податоци, кој ќе донесе вкупна инвестиција од 50 милијарди евра, ќе обезбеди опипливи придобивки и ќе ја позиционира Хрватска како водечки центар за дигитална инфраструктура. Горди сме што гледаме како американскиот капитал и експертиза ја зајакнуваат нашата заедничка безбедност и просперитет.“
Congratulations to Pantheon Atlas LLC and Sisak-Moslavina County for signing a cooperation agreement for an AI data center that represents the largest single private investment in Croatia’s history. This data center, which will bring 50 billion EUR in total investment, will… pic.twitter.com/q1z4WfvoHn
— Ambassador Nicole McGraw (@USAmbCroatia) April 28, 2026
Објавата, направена во присуство на 13 претседатели и премиери, како и секретарот за енергетика на САД, Крис Рајт, ја нагласува геополитичката тежина на проектот. Таа ги усогласува американските инвестиции со европската енергетска безбедност и технолошкиот суверенитет во време кога инфраструктурата со вештачка интелигенција станува камен-темелник на националната конкурентност.
Фабрика за вештачка интелигенција со размер на гигават, изградена според стандардите на NVIDIA
Pantheon AI ќе испорача 1 GW вкупен капацитет на енергија, со 800 MW употребливо ИТ оптоварување, прецизно проектирано според спецификациите на NVIDIA за фабрика за вештачка интелигенција со размер на GW. Кампусот од 310 хектари (може да се прошири на 450 хектари) во Топуско – само 45 минути од Загреб – се наоѓа на отворено земјиште избрано за да се минимизираат локалните нарушувања, а воедно да се обезбеди простор за иден раст.
Клучните технички карактеристики вклучуваат:
Отпорност над Ниво IV – највисоките стандарди за достапност во Европа.
Четири независни 400 kV далноводи и наменски изградена трафостаница (поддржана од хрватските партнери Кончар Груп и Далековод Проект), овозможувајќи интеграција на до 5,2 GW нова обновлива енергија во националната мрежа на Хрватска.
Целосно снабдување со обновлива енергија преку соларна централа од 500 MW на лице место и систем за складирање енергија од батерии од 8.000 MWh (2 GW / 8 GWh), развиен според писмото за намери од Greenvolt International Power (во мнозинска сопственост на глобалната инвестициска фирма KKR). Објектот ќе работи 100% без оглед на броилата на чиста енергија. Поврзување од светска класа: Четири независни оптички рути што опфаќаат три главни коридори на ЕУ, плус претстојниот подводен кабел GreenMed што се поврзува директно со Милано до 2028 година.
Изградбата е закажана да започне на почетокот на 2027 година, а целосното работење е насочено кон првиот квартал од 2029 година. Дополнителни државни и локални инвестиции во инфраструктурата – вклучувајќи 280 км нови далноводи, надградби на патишта и мрежи со оптички влакна – се проценуваат на 500 милиони евра.
🇭🇷Croatia is receiving the largest investment in the history of Central and Eastern Europe, the Pantheon Project worth 50 billion euros is underway.
— Daily Croatia 🇭🇷 (@DailyCroatia) April 28, 2026
An AI development and innovation center, known under the working name Project Pantheon, will be built in the area of Topusko in… pic.twitter.com/DkUcHKaCWH
Огромно економско влијание и влијание врз вработувањето
Се очекува проектот да генерира 3.000 работни места за време на фазата на изградба, 1.500 постојани висококвалификувани позиции откако ќе стапи во функција и индиректно да поддржи уште 6.000 работни места во пошироката економија. Топуско и округот Сисак-Мославина веќе формално го признаа развојот како од „посебно значење“ за регионот, обврзувајќи се со целосна локална поддршка.
Надвор од директното вработување, се предвидува Pantheon AI да катализира понатамошни приватни инвестиции, да ја зајакне националната електрична мрежа, да го ослободи моментално заглавениот обновлив капацитет и потенцијално да ги намали долгорочните цени на електричната енергија со зголемување на приватните производители на енергија на мрежата.
Трансатлантско партнерство се среќава со локална експертиза
Pantheon Atlas LLC служи како инвестициски инструмент за конзорциум од американски институционални инвеститори и поединци со висока нето вредност. Проектот комбинира американски капитал со длабоко хрватско знаење:
Локални партнери: Končar Group (трафостаница и инженерство), Parsec Lab Zagreb (дизајн и инженерство на центри за податоци), Ravel Ltd. и Dalekovod Projekt.
Меѓународни советници: Eastdil Secured (советување за проекти и закупувачи), Latham & Watkins и Hodgson Russ (правни), PwC и KPMG (финансиски).
Обновливи извори на енергија: Greenvolt International Power / KKR.
Основачкиот партнер Јако Андабак го нагласи духот на соработка: „Го доверивме проектот на домашни експерти. Бев пријатно изненаден од бројот на висококвалификувани професионалци способни да го дизајнираат, а во соработка со хрватската индустрија, поголемиот дел од проектот ќе се спроведе локално.“
Рајан Рич, управен партнер на Pantheon AI, додаде: „Ја усогласивме моќта, оптичките оптички влакна, регулаторната стабилност и институционалната поддршка за да го решиме тој проблем во Европа и ќе ги поставиме Хрватска и Централна Европа како водечка дестинација за дигитален пазар од светска класа“.
Џошуа Волц, специјален претставник за глобална енергетска интеграција во Министерството за енергетика на САД, ја поздрави иницијативата на приватниот сектор: „Критичната инфраструктура од ваков обем, изградена од приватниот сектор како одговор на реалната побарувачка на пазарот, е токму начинот на кој американските интереси и европската безбедност напредуваат заедно.“
Гордан Колак, извршен директор на Кончар, го опиша писмото за намери како „сериозна обврска“ што ќе ѝ помогне на Хрватска да се префрли од јаглеводороди кон домашни обновливи извори на енергија.
Стратешки тајминг за бумот на вештачката интелигенција во Европа
Европските пазари на центри за податоци работат со стапки на празни места под 8%, со сериозни доцнења во поврзувањето со мрежата. Централна и Источна Европа се соочува со побарувачката на електрична енергија за центри за податоци за кои се предвидува дека ќе пораснат три до четири пати до 2035 година – сепак, во регионот моментално не постои објект оптимизиран за вештачка интелигенција во обем на гигавати. Правилата на ЕУ за суверенитет на податоци дополнително бараат од големите технолошки компании да ги чуваат европските податоци во рамките на границите на ЕУ.
Pantheon AI директно ја пополнува таа празнина, нудејќи им на операторите на хиперскали безбедна, суверена локација напојувана со обновлива енергија во рамките на НАТО и ЕУ. Неговата локација во стабилна, добро образована земја-членка на ЕУ со силни трансатлантски врски го прави идеален мост помеѓу американската иновација и европската побарувачка.