Skip to content
Додека очите на Соединетите Американски Држави се вперени во Иран, а војната во Украина не стивнува, прашањето се поставува сè погласно во Европа: дали дојде часот за разговори со Москва? Сепак, пред да седнат на маса, Брисел мора да реши две клучни прашања – за што точно ќе се преговара и кој ќе ја претставува европската страна.
Оваа тема доминира на агендата на неформалниот состанок на министрите за надворешни работи на ЕУ, кој се одржува денес и утре на Кипар.
Каја Калас: Не смееме да паднеме во руската стапица
„Пред да започнеме разговори со Русите, мора меѓусебно да се договориме за темите што сакаме да ги разговараме“, потсети високата претставничка на ЕУ за надворешна политика и безбедност, Каја Калас.
Денес, таа оцени дека Европската Унија не смее да си дозволи да „падне во руската стапица“ со тоа што ќе се фокусира на тоа кој лично ќе ја претставува Европа во евентуалните преговори, нагласувајќи дека преговорите се исклучиво тимски напор.
„Верувам дека ова е стапица што Русија ни ја поставува: да се расправаме за тоа кој ќе разговара со нив, додека тие веќе избираат кого сакаат, а кого не“, рече Каласова по пристигнувањето на самитот, нагласувајќи дека суштината на дијалогот е многу поважна од самиот преговарач.
Притисокот на Украина и американската пасивност
Дебатата за продолжување на контактите со Кремљ се интензивираше откако напорите за медијација на САД наидоа на ќорсокак, додека вниманието на претседателот Трамп е речиси целосно насочено кон кризата со Иран.
Во такви околности, Украина врши притисок врз Европа – која досега, со одлука на Вашингтон, беше на заден план – да преземе иницијатива и да игра поактивна улога.
„Европа мора да учествува во преговорите. Важно е таа да има силен глас и присуство во овој процес и потребно е прецизно да се дефинира кој ќе ја претставува“, изјави неодамна украинскиот претседател Володимир Зеленски.
Од друга страна, рускиот претседател Владимир Путин покажа знаци на отвореност за дијалог, но со провокативен предлог: Европа да го избере неговиот долгогодишен сојузник, поранешниот германски канцелар Герхард Шредер, за медијатор. Овој предлог беше експресно отфрлен од земјите-членки на ЕУ.
Брисел вели дека сега најважно е да се изврши притисок врз Москва за да биде принудена да седне на преговарачка маса „со добра волја“.
Европски „црвени линии“
На состанокот на Кипар, фокусот на разговорите ќе биде на она што Европа го бара од Русија, а не на руските барања, што често беше случај во претходните рунди преговори предводени од САД.
Каја Калас со месеци инсистира на дефинирање јасни „црвени линии“. Тие вклучуваат барање за прекин на огнот пред да започнат официјалните преговори, одбивање да се признае руската контрола врз окупираните украински територии и гаранции дека Москва ќе биде одговорна за извршените злосторства.
Дипломатски извори велат дека министерот за надворешни работи на Украина овој месец предложил Европа да го започне процесот со обид да ги запре нападите врз клучната инфраструктура, како што се аеродромите.
Кој ќе зборува?
Иако на Кипар не се очекува конечна одлука за името на преговарачот, шпекулациите не престануваат. Името на Ангела Меркел, која беше архитект на претходните (кои се покажаа како неуспешни) мировни договори, повеќе не се смета за актуелно.
Каласова индиректно сугерираше дека би можела да ја преземе улогата, тврдејќи дека знае како да ги избегне руските стапици, иако многумина веруваат дека Кремљ автоматски би ја отфрлил.
Доколку не се постигне договор за висок функционер на ЕУ, улогата би можела да му припадне на еден од шефовите на држави. Финскиот претседател Александар Стаб, кој одржува добри односи со Доналд Трамп, веќе покажа интерес.
Пред две недели, Каја Калас оцени дека сегашната позиција на Путин, која според неа не е позиција на сила, претставува „можност“ за завршување на војната. Иако по четири години конфликт, Москва не успеа целосно да го контролира Донбас, а во текот на март и април дури и изгуби дел од територијата, сомнежите за искрената волја на Путин за преговори сè уште остануваат.
