Skip to content
Изборните резултати во Србија и Бразил се лоша вест за Доналд Трамп, чии политички сојузници не успеваат да ја задржат власта. Во Израел, пак, политичката позиција на Бенјамин Нетанјаху е ослабена, а исходот од коалициските преговори останува неизвесен. Сепак, овие порази не се директен показател за тоа како ќе поминат републиканците на изборите за американскиот Конгрес.
Доналд Трамп гради меѓународна мрежа на политички партнери со кои споделува дел од своите конзервативни ставови и критиката кон либералните политички елити. Но најновите изборни резултати во неколку земји покажуваат дека блискоста со американскиот претседател не е гаранција за политички успех.
Во Србија, изборниот успех на студентската листа е удар за политичкиот табор на Александар Вучиќ, еден од важните европски партнери на Трамп. Во Бразил, победата на актуелниот претседател Луиз Инасио Лула да Силва ги попречи надежите на десницата поврзана со семејството Болсонаро. Во Израел, пак, блокот на премиерот Бенјамин Нетанјаху е ослабен, иако неговата политичка иднина сè уште не е разрешена.
Во анализата објавена на 31 октомври, „Дојче веле“ оценува дека овие случувања претставуваат неповолен развој за Трамп, кој губи дел од политичките сојузници на кои можеше да се потпре во странство.
Србија: удар врз еден од партнерите на Трамп во Европа
Александар Вучиќ со години одржува блиски политички односи со Трамп и неговото движење „Да ја направиме Америка повторно голема“ (MAGA). Во минатото, Вучиќ се претставуваше како политичар со слични ставови со американскиот претседател, а Доналд Трамп Помладиот во неколку наврати ја посети Србија.
Врската меѓу двајцата политичари не се заснова само на лични контакти. Вучиќ одржува и односи со Москва, не се приклучи кон санкциите на Европската Унија против Русија по почетокот на руската агресија врз Украина и ја задржа енергетската зависност на Србија од руски извори. Тоа е позиција што се разликува од политиката на поголемиот дел од европските држави.
Според „Дојче веле“, изборниот пораз на политичкиот табор на Вучиќ значи дека Трамп може да изгуби еден од ретките европски партнери со кои дели сличен однос кон Русија и кон дел од меѓународните политички прашања.
Овој развој има и пошироко значење за Балканот. Ако политичката позиција на Вучиќ слабее, се менува и контекстот во кој Вашингтон ги гради односите со Белград. Сепак, тоа не значи автоматски дека Србија ќе ја промени својата надворешна политика или дека американското влијание во регионот ќе исчезне.
Бразил: победата на Лула е пораз за политичкиот круг на Болсонаро
Во Бразил, победата на претседателот Луиз Инасио Лула да Силва е неповолен исход за Трамп и неговите идеолошки сојузници. Американскиот претседател одржуваше блиски односи со поранешниот бразилски претседател Жаир Болсонаро, а поддршката се пренесе и кон неговиот син Флавио Болсонаро, кој се надеваше дека ќе ја преземе власта.
Експертот за американска надворешна политика Лоренс Џ. Хас, од истражувачкиот центар American Foreign Policy Council, за „Дојче веле“ оценува дека Трамп не бил задоволен од поразот на Болсонаро и дека негува малку симпатии кон Лула. Според Хас, тоа значи дека односите меѓу Вашингтон и Бразилија во најдобар случај би можеле да останат студени.
По изборниот пораз, Болсонаро не ги прифатил резултатите без приговори, туку зборувал за неправилности. Трамп, од своја страна, изјавил дека изборите во Бразил изгледале како да биле наместени. „Дојче веле“ ја споредува оваа реакција со неговите долгогодишни, недокажани тврдења дека победата на Џо Бајден на американските избори во 2020 година му била одземена со измама.
Оваа сличност е политички значајна: оспорувањето на изборните резултати станува дел од поширокиот конфликт меѓу политичките табори, но самото тврдење за неправилности не е доказ дека изборите биле наместени.
Израел: Нетанјаху е ослабен, но исходот останува отворен
Израел е посложен случај. По пребројувањето на повеќе од 96 проценти од гласовите, десничарскиот блок на Бенјамин Нетанјаху водел, но ја изгубил парламентарната мнозинска позиција. Тоа може да ги направи преговорите за формирање коалициска влада потешки и да ја ограничи политичката моќ на премиерот.
Трамп и Нетанјаху имаат долга историја на блиски односи. Во првиот претседателски мандат, Трамп ја премести американската амбасада од Тел Авив во Ерусалим, одлука што беше поздравена од политичкиот табор на Нетанјаху, но предизвика контроверзии поради спротивставените израелски и палестински претензии кон градот.
САД остануваат најважниот меѓународен партнер на Израел, но ослабувањето на Нетанјаху отвора прашање како би изгледале билатералните односи ако Израел добие поинаква влада. „Дојче веле“ оценува дека евентуалното останување на Нетанјаху на власт веројатно нема значително да ја промени досегашната политика.
Изборите во странство не го одредуваат исходот во САД
За Трамп, меѓународните изборни неуспеси доаѓаат во чувствителен период. На 3 ноември американските гласачи треба да одлучуваат за составот на Конгресот на меѓуизборите, на кои републиканците ја бранат својата мнозинска позиција во двата дома.
Хас, сепак, предупредува дека изборите во Србија и Бразил не можат да се користат како сигурен показател за резултатот во САД. Американските гласачи, според него, пред сè ќе се водат од прашањата што непосредно ги засегаат и од сопствената оценка за партијата што е на власт.
Трамп, според анализата на „Дојче веле“, се соочува со слаба поддршка во јавноста, загриженост на граѓаните за трошоците за живот и противење на американската војна против Иран. Овие домашни прашања можат да бидат поважни за изборниот резултат од поразите на неговите партнери во странство.
Меѓународните политички врски му даваат на Трамп дипломатска поддршка и сојузници кои ги споделуваат неговите ставови. Но тие не можат да ги заменат домашната доверба и поддршката од американските гласачи. Поразите на Вучиќ и Болсонаро, како и ослабената позиција на Нетанјаху, покажуваат дека политичките сојузи не се гаранција за трајна власт.
