Skip to content
Шведскиот парламент гласаше за заострување на законите за имиграција, поддржувајќи мерки што им овозможуваат на властите да ги поништуваат дозволите за престој врз основа на нејасни критериуми за лошо однесување и ги обврзуваат повеќето вработени во јавниот сектор да пријават секој за кого се сомневаат дека е недокументиран, објавува „Гардијан“.
Новото законодавство доаѓа пред парламентарните избори во септември и е дел од политиката на централно-десничарската влада, која се потпира на поддршката на крајно десничарските Шведски демократи, за создавање една од најнепријателските средини за неевропејците во Европа.
Поништување на дозволите за „лошо однесување“
Пратениците гласаа доцна во понеделник за да го донесат таканаречениот закон за „добро однесување“, кој ќе се применува на идните апликанти, оние чии апликации се обработуваат, а исто така и ретроактивно на многу сегашни жители. „Секој што не се однесува правилно не може да смета на останување“, рече шведскиот министер за миграција Јохан Форсел во март при воведувањето на законот.
Иако законот не прецизира кое однесување се смета за неприфатливо, владата претходно наведе примери како што се неплатени долгови, даночно затајување, криминал и врски со екстремистички организации. Задачата за проверка на дозволите ќе ѝ падне на Шведската агенција за миграција, а секоја одлука ќе биде предмет на жалба.
Критики поради произволни критериуми
Законот беше остро критикуван од опозициските политичари и здруженијата за човекови права, опишувајќи ги критериумите како произволни. „Ова би довело до ризик дозволите за престој да бидат одбиени или одземени врз основа на однесување кое не е ниту нелегално ниту казниво за шведските граѓани“, предупреди неодамна Амнести Интернешнл.
Заштитниците на граѓанските права со седиште во Стокхолм рекоа дека законодавството „го поткопува владеењето на правото“. „Законот за добро управување ги остава луѓето во незнаење за тоа какви дејствија или изјави би можеле да се користат против нив“, додадоа тие во соопштението.
Контроверзен „Закон за кодошење“
Шведскиот парламент, исто така, тесно го поддржа контроверзниот таканаречен „закон за кодоши“ со тесни 174-172 гласови, кој ќе бара од многу вработени во јавниот сектор да пријават секој за кого веруваат дека е недокументиран. Критичарите на новиот закон долго време предупредуваат дека тој негативно ќе влијае на физичкото и менталното здравје на мигрантите и значително ќе го зголеми ризикот од расно профилирање.
„Ова е сурова и неефикасна политика што ја отвора Пандорината кутија на кодошење, што е белег на авторитарните држави“, изјави Јакоб Линд, постдокторски истражувач во областа на меѓународната миграција на Универзитетот Малме. „Денешното гласање ќе има катастрофални последици за недокументираните мигранти, кои ќе бидат дополнително турнати на маргините на општеството бидејќи нивниот пристап до права е ограничен.“
Ослободувања што не нудат доволна заштита
По широките критики, наставниците, лекарите и социјалните работници беа ослободени од обврската за пријавување. Сепак, вработените во даночните власти, канцелариите за вработување и агенциите за социјално осигурување се меѓу оние кои ќе мора да ја известат полицијата доколку се сомневаат дека биле во контакт со луѓе без документи за престој.
Луиз Боно од Платформата за меѓународна соработка за недокументирани мигранти го опиша законот како „сериозен неуспех за човековите права“ во Шведска. „Таканаречените ослободувања за здравство, образование и социјални услуги не обезбедуваат доволна заштита.
Во пракса, информациите ќе се движат помеѓу различните служби, агенции и имиграциските власти“, рече таа, објаснувајќи дека ова веројатно ќе доведе до тоа некои целосно да избегнуваат контакт со здравствените работници. Нејзиниот став е поддржан од шведските истражувачи кои, откако разговараа со државните службеници, предупредија дека законот во суштина ќе ги претвори јавните службеници во гранична полиција.
Тие го наведоа примерот на мајка која раѓа дете со помош на бабица; иако бабицата е ослободена од обврската за пријавување, таа сепак ќе мора да го регистрира детето кај даночните власти, кои потоа би можеле да го пријават семејството во полиција.
Оправдување со споредби со други земји
Шведската влада долго време ги бранеше мерките, тврдејќи дека тие се неопходни за да се обезбеди дека оние на кои не им е законски дозволено да останат во Шведска можат да се вратат во своите матични земји. Новите барања за регистрација имаат малку паралели низ Европа.
Финска долго време размислуваше дали да ги прошири ваквите обврски, додека во Германија, службите за социјална помош се борат со барањата за регистрација две децении. Во Обединетото Кралство, Тереза Меј воведе политика на „непријателска средина“ во 2012 година, која имаше за цел да го ограничи пристапот до работни места, бенефиции и други услуги на оние кои не можеа да го докажат своето право на престој.
Подоцна се покажа дека многу легални жители не можеа да го докажат својот статус, а Националната канцеларија за ревизија заклучи во 2018 година дека политиката не ги оправдува инвестираните пари на даночните обврзници.
„Ова не е време за уште еден лов на вештерки“
Европската федерација на синдикати во јавниот сектор во понеделник ја отфрли идејата за принудување на работниците да дејствуваат како информатори. Јан Вилем Гудриан од синдикатот рече дека „сега не е време за уште еден лов на вештерки“. Наместо тоа, тој ги повика владите да се потсетат дека „јавните служби ќе престанат да функционираат без работници мигранти во Шведска и во многу земји-членки на ЕУ“.
Новиот закон ќе поттикне клима на „сомнеж, страв и расизам“, додаде тој, а воедно ќе го поткопа и фундаменталното право на луѓето на азил. „Тоа само ѝ дава легитимитет на крајната десница, која е пресреќна што нејзините најлуди соништа за масовен надзор, притвор и депортација се остваруваат на сметка на етиката на јавната служба“, заклучи тој.
