Skip to content
Средбата на Доналд Трамп и Си Џинпинг во Вашингтон заврши без голем договор за прашањата што со години ги делат САД и Кина, но со еден конкретен резултат – продолжување на трговското примирје и јасна порака од двете страни дека во овој момент не сакаат нова ескалација меѓу двете најголеми светски економии.
Тридневната државна посета на Си беше организирана со највисоки почести. Трамп лично го пречека кинескиот претседател по пристигнувањето во Вашингтон, а Белата куќа организираше церемонија, разговори на делегациите и државна вечера. Но зад дипломатската сценографија останаа нерешени најтешките прашања – трговијата, Тајван, вештачката интелигенција и пошироката технолошка конкуренција меѓу Вашингтон и Пекинг.
Најконкретниот резултат е трговијата. Американскиот секретар за финансии Скот Бесент соопшти дека двете земји го продолжиле постојното трговско примирје за уште два месеца. Тоа го одложува ризикот од нов круг царини и контрамерки, но не претставува трајно решение на трговскиот спор.
Разликите остануваат околу американскиот извоз во Кина, кинеските набавки на земјоделски производи, пристапот до критични минерали и ограничувањата за напредните технологии. Според американската страна, Пекинг го исполнува договорот за купување 25 милиони тони американска соја, но заостанува кај други земјоделски производи. Вашингтон истовремено бара поголема сигурност во снабдувањето со ретки земни елементи, област во која Кина има доминантна позиција.
Пекинг го поставува истото прашање поинаку. Уште пред средбата, кинеското Министерство за надворешни работи порача дека двете земји треба заеднички да ги спроведуваат договорените принципи и да го одржат стабилниот развој на економските и трговските односи. Кина тврди дека е посветена на стабилноста на глобалните синџири за снабдување со критични минерали, додека конкретните ограничувања ги образложува со сопствените закони и безбедносни интереси.
Тајван останува најчувствителната политичка точка
Средбата не донесе пробив околу Тајван.
Си повторно ја истакна кинеската позиција дека прашањето мора внимателно да се управува во односите со Вашингтон. Кина го смета Тајван за дел од својата територија и се противи на американската воена поддршка за островот.
Американската страна, пак, не објави промена на својата политика кон Тајван. Тоа е важно бидејќи пред посетата постоеја прашања дали Трамп би бил подготвен на отстапки околу американската поддршка за Тајпеј во замена за поширок економски договор со Пекинг. По средбата нема јавна потврда дека таков договор бил постигнат.
Вештачката интелигенција станува ново големо поле на судир
Ако трговијата е стариот спор меѓу САД и Кина, вештачката интелигенција станува еден од новите.
Двете земји се натпреваруваат за развој на најнапредните модели, чипови и инфраструктура, а Вашингтон воведе ограничувања за пристапот на Кина до дел од американската технологија. Пекинг, од своја страна, ги критикува американските ограничувања како обид за задржување на кинескиот технолошки развој.
Трамп уште во јули најави дека ВИ ќе биде една од темите на разговорите со Си. По средбата, сепак, не беше објавен голем билатерален договор за регулирање на технологијата или за ограничување на технолошката конкуренција.
Вашингтон и Пекинг различно ја раскажуваат истата средба
Разликата е видлива и во начинот на кој двете страни ги претставуваат односите.
Американското известување главно се концентрира на тоа што Вашингтон успеал да добие во трговските преговори, што останало нерешено и колку Кина ги исполнува претходните обврски.
Кинеската дипломатска порака е поширока. Министерството за надворешни работи ја опиша посетата како важна за „стратешката стабилност“, нагласувајќи ги дијалогот, соработката и управувањето со разликите. Пекинг уште пред посетата оцени дека две меѓусебни посети на лидерите во период од половина година имаат историско значење за односите меѓу двете земји.
Тоа не значи дека Кина и САД ги надминале несогласувањата. Напротив, нивната конкуренција останува присутна во трговијата, технологијата, воената безбедност и влијанието во светот.
Но и Трамп и Си во Вашингтон покажаа интерес таа конкуренција да се управува преку директна комуникација, наместо преку неконтролирана ескалација. Associated Press ја опишува актуелната состојба како обид за стабилизирање на односите во момент кога тензиите околу ВИ, трговијата и геополитичките прашања остануваат високи.
Затоа исходот од Вашингтон не е ниту голем договор ниту средба „без резултати“.
САД и Кина практично купија време. Трговското примирје продолжува, директниот канал меѓу двајцата лидери останува отворен, а непосредната опасност од нова трговска ескалација е одложена. Но ниту една од суштинските точки на американско-кинеската конкуренција – Тајван, технологијата, ВИ, критичните минерали и долгорочните трговски односи – не доби конечно решение.
