Во серија напади во текот на четири дена, украинските сили тешко го оштетија мостот што ја поврзува Русија со окупираниот Крим. Поправките може да траат со месеци, а пренасочувањето на транспортот создава дополнителни ризици за руската воена логистика.
Украина изведе серија напади врз Кримскиот мост, стратешката патна и железничка врска меѓу руската територија и полуостровот Крим, кој Москва го анектираше во 2014 година. Според процените на европски разузнавачки служби до кои дошол американскиот „Фокс њуз“, операцијата би можела да претставува еден од најуспешните украински удари врз силно бранетиот објект досега.
Според анализата на хрватски „Индекс“, нападите биле изведени во текот на четири дена, по повеќенеделно дејствување против руските системи за противвоздушна одбрана, радарите и опремата за електронско војување околу мостот. Целта била најпрво да се ослабне неговата заштита, а потоа да се погоди самата инфраструктура.
На 17 ноември бил урнат голем дел од патната конструкција, вклучувајќи еден од металните лакови, додека два дена подоцна следел нов напад врз железничкиот дел. Руското Министерство за транспорт тогаш соопшти дека железничкиот сообраќај привремено е запрен поради напад со украински беспилотни летала.
Украинската Служба за безбедност соопшти дека операцијата била планирана заедно со другите компоненти на украинските одбранбени сили и се одвивала во седум фази во текот на околу еден месец. Според украинската страна, во нападот врз патниот дел биле употребени беспилотни летала-ракети „Палјаниција“.
Поправките може да траат со месеци
Кримскиот мост е долг околу 19 километри и ги поврзува рускиот брег и окупираниот полуостров преку Керченскиот теснец. Русија го изгради по анексијата на Крим, а Владимир Путин лично го отвори во 2018 година.
Мостот има и практично и симболично значење за Кремљ. Со години служеше како директна транспортна врска за снабдување на руските сили на Крим и во јужните делови на Украина под руска окупација, но истовремено е и еден од највидливите инфраструктурни симболи на руската контрола врз полуостровот.
Според процените цитирани од „Индекс“, поправката на тешко оштетените делови би можела да трае со месеци. Ограничен патен сообраќај би можел да биде воспоставен порано, но замената на урнатите делови од конструкцијата е посложена. Дополнителен проблем би можеле да бидат нови напади додека траат поправките.
Оштетувањата во близина на пловниот канал Керч–Јеникале би можеле да влијаат и врз бродскиот сообраќај меѓу Црното и Азовското Море. Сепак, конечниот обем на последиците зависи од состојбата на конструкцијата и од тоа кои транспортни делови ќе можат да бидат повторно ставени во функција.
Копнениот коридор станува поважен, но и поранлив
Со ограничувањето на сообраќајот преку мостот, Русија е принудена уште повеќе да се потпира на копнениот коридор низ окупираните делови на јужна Украина. Една од главните транспортни артерии на оваа рута е автопатот М-14.
Поранешниот врховен командант на силите на НАТО во Европа, пензионираниот генерал Филип Бридлав, смета дека целта на Украина не е само физичкото оштетување на мостот, туку и постепеното слабеење на руската контрола врз Крим. Тој посочува дека украинските поморски и воздушни беспилотни летала веќе ги ограничиле можностите на руската Црноморска флота, што ја прави копнената логистика уште поважна.
Но, пренасочувањето на поголем број камиони и возови кон една рута создава и нови можности за украинските сили. Воениот аналитичар Франц-Штефан Гади од Центарот за нова американска безбедност предупредува дека поголемиот обем на сообраќај значи и повеќе потенцијални цели.
Тоа не значи дека руското снабдување нужно ќе доживее ненадеен колапс. Според Гади, руските сили развиле тактики за намалување на ризикот, меѓу кои движење во текот на ноќта и растурање на конвоите. Сепак, подолгите транспортни рути и зголемената изложеност на напади можат да го забават движењето на горивото, муницијата и другата воена опрема.
Украински воени претставници наведуваат дека веќе напаѓале локомотиви и складишта за гориво долж копнените транспортни правци, како и помали мостови што се важни за движењето на руските сили. Овие тврдења укажуваат на поширока стратегија за нарушување на логистиката, а не само на изолирани напади врз големи инфраструктурни објекти.
Воен удар, но и порака до Путин
Кримскиот мост беше погоден во чувствителен момент за руското раководство, непосредно пред средбата на Путин со американскиот претседател Доналд Трамп и кинескиот претседател Си Џинпинг во Кина. Според аналитичарот Џон Хелин од Атлантскиот совет, нападот покажа дека Украина и понатаму може да погодува важни цели длабоко зад руските одбранбени линии.
Руската страна претходно тврдеше дека мостот се користи исклучиво за цивилни потреби, а Путин се закани со силен одговор. Во ноќта кон петокот Русија изведе масовни напади со ракети и беспилотни летала врз украински градови. Според податоците наведени во анализата на „Индекс“, во нападите загинале најмалку осум лица, а во Киев биле оштетени три моста преку реката Днепар.
Процените за пошироката воена состојба остануваат различни. Еден европски разузнавачки извор цитиран во анализата смета дека руската логистика е сериозно нарушена, но истовремено предупредува дека Москва се подготвува за зимска офанзива и се надева дека со продолжување на војната ќе ја принуди Украина на територијални отстапки.
Бридлав, од друга страна, смета дека руските сили плаќаат висока цена за ограничени територијални придобивки. Тој предупредува дека политичките преговори и промените во пристапот на американската администрација можат да влијаат врз позициите на Москва и покрај тешкотиите на бојното поле.
Европските разузнавачки процени, според „Индекс“, се дека Украина би можела да продолжи со нападите врз мостот додека траат поправките, со цел да ги продолжи нарушувањата во снабдувањето на руските сили и да ја зголеми цената на руската окупација на Крим.
Нападите засега не значат дека Русија ја губи контролата врз полуостровот, ниту дека нејзините линии за снабдување се целосно прекинати. Но, оштетувањето на една од најважните транспортни врски ја принудува Москва да се потпира на подолги и поизложени рути, додека Украина се обидува да ги претвори инфраструктурните слабости во долгорочен воен притисок.

