Skip to content
Нобелова награда за физиологија или медицина за 2026 година добија Карл Дајсерот, Петер Хегеман и Георг Нагел за откритијата што овозможуваат со светлина да се контролира активноста на одделни нервни клетки. Нобеловото собрание при Институтот Каролинска ги објави добитниците на 5 октомври во Стокхолм.
Карл Дајсерот е американски психијатар и професор по биоинженерство, психијатрија и бихевиорални науки на Универзитетот Стенфорд. Роден е во Бостон во 1971 година. Докторирал невронаука во 1998 година, а медицинските студии ги завршил во 2000 година. Средбите со психијатриски пациенти го насочиле кон истражувањето како мозокот создава различни доживувања на реалноста.
Петер Хегеман, роден во 1954 година, е германски научник и професор по невронаука на Универзитетот Хумболт во Берлин. Неговото истражување почнало со едноставно прашање: како едноклеточната зелена алга се движи кон светлината? Откритијата за кои е награден ги направил во Институтот за биохемија „Макс Планк“ во Мартинсрид.
Георг Нагел е роден во 1953 година и е професор по молекуларна физиологија на растенијата на Универзитетот во Вирцбург. Неговиот награден придонес произлегува од работата во Институтот за биофизика „Макс Планк“ во Франкфурт. Заедно со Хегеман открил светлочувствителен протеин во алгите, кој овозможува и други клетки да реагираат на светлина.
Дајсерот го пренел ова откритие во невронауката. Внесувајќи го генот за протеинот во нервни клетки од стаорци, успеал со сина светлина да предизвика нервен сигнал. Резултатите ги објавил во 2005 година, а две години подоцна методот функционирал и во мозокот на живи глувци.
Така се развила оптогенетиката, која ги комбинира генетиката и светлината за прецизно испитување на клеточната активност. Истражувачите можат да активираат или да ја потиснат активноста на избрани неврони и да набљудуваат како тоа влијае врз однесувањето. Методот се користи и за проучување мозочни нарушувања, меѓу кои депресијата и Паркинсоновата болест.
Повикот од Нобеловиот комитет го затекнал Дајсерот дома, по полноќ. Го пропуштил првото јавување, по што заѕвонил телефонот на неговата сопруга. Според Стенфорд, од изненадување околу половина минута не можел да состави зборови. Нагел, пак, веста ја добил додека седел на тераса во мало место близу Неапол.
Тројцата научници ќе го поделат наградниот износ од 12 милиони шведски круни, приближно 1,2 милиони долари.
