Барање од Европа до Софија: извинување за Македонците во Бугарија

Европската слободна алијанса бара Бугарија официјално да се извини за репресијата врз македонското малцинство за време на комунистичкото владеење, како и да ги спроведе одлуките поврзани со предметите пред Европскиот суд за човекови права за регистрација на македонски организации во Бугарија. Барањето е дел од декларација што, според објавените информации, била усвоена едногласно од ЕФА.

Во документот се бара извинувањето да го опфати страдањето на Македонците кои, како што наведува ЕФА, биле изложени на присилна асимилација, понижување, казнување, затворање и насилство поради изразување на својот етнички идентитет. Со тоа, прашањето за Македонците во Бугарија повторно се поставува не само како билатерална тема меѓу Скопје и Софија, туку како европско прашање за човекови права, слобода на здружување и заштита на малцинствата.

ЕФА оценува дека македонското малцинство во Бугарија се соочува со сериозна криза на човековите права во рамките на Европската Унија. Алијансата бара од бугарските институции да овозможат регистрација на македонските организации, а од европските институции да не дозволат двојни стандарди кога станува збор за правата на малцинствата во земја членка на ЕУ и во земја кандидат.

Прашањето има и правен контекст. Европскиот суд за човекови права во повеќе предмети утврдил повреди на членот 11 од Европската конвенција за човекови права, кој се однесува на слободата на здружување. Во анализите за случаите поврзани со ОМО „Илинден“ и слични организации се наведува дека Бугарија повеќепати била повикана да ги усогласи постапките за регистрација со стандардите на Конвенцијата.

ЕФА и претходно бараше од Бугарија да обезбеди почитување и признавање на македонското малцинство, како и институционална реакција против говорот на омраза и повредите на основните права. Во последните настапи на оваа тема, Алијансата предупредува дека намалувањето на меѓународниот надзор врз Бугарија би ја ослабело довербата во европскиот систем за заштита на човековите права.

Со новата декларација, ЕФА бара од Софија конкретен политички и правен чекор – извинување за минатото и спроведување на обврските што произлегуваат од пресудите и препораките на европските институции. Таа порака доаѓа во период кога македонско-бугарските односи остануваат едно од најчувствителните прашања во европскиот пат на Македонија.