Skip to content
140 милијарди за Украина треба да бидат една од најсилните пораки од самитот на НАТО во Анкара на 7 и 8 јули, каде сојузниците се очекува да потврдат нова рамка за воена поддршка за Киев во следните две години. Но, додека Алијансата најавува голема финансиска линија против руската агресија, полскиот премиер Доналд Туск предупредува дека Варшава мора да биде внимателна со нови ветувања, бидејќи Полска веќе носи голем товар на источната граница на Европската Унија.
Според нацрт-декларацијата што ја објавија меѓународни медиуми, НАТО-сојузниците треба да се обврзат на 70 милијарди евра воена помош за Украина во 2026 година и најмалку исто ниво на поддршка во 2027 година. Тоа ја носи вкупната сума до 140 милијарди евра за две години, како политички сигнал дека Западот нема намера да ја остави Украина без долгорочна воена поддршка.
Но, зад големата бројка стои посложена реалност. Дел од средствата не се целосно нови пари, туку влегуваат во поширок пакет на веќе планирани и билатерални обврски, како и во европските механизми за финансирање на украинската одбрана. Тоа значи дека бројката звучи моќно, но не значи автоматски дека сите членки ќе отворат нови буџетски линии во ист обем.
Токму тука се вклопува резервата на Туск. Полскиот премиер порача дека Полска ќе продолжи да ја поддржува Украина, но побара претпазливост со нови финансиски декларации на самитот. Неговата порака е дека Варшава, како држава на источната граница на ЕУ и НАТО, веќе плаќа висока цена за сопствената безбедност, за одбранбената подготвеност и за заштитата од закани од исток.
Овој став не значи напуштање на Украина, туку предупредување дека товарот на војната и европската безбедност не може да се мери само преку една заедничка бројка. Полска е една од земјите што најмногу вложуваат во одбрана, има директна безбедносна изложеност кон Русија и Белорусија и сака тоа да биде земено предвид кога НАТО ќе ги дели идните финансиски обврски.
За Украина, најавените 140 милијарди евра се критични. Киев влегува во нова фаза на војната во која му се потребни системи за противвоздушна одбрана, артилерија, муниција, дронови, обука и стабилно планирање на воената индустрија. Без предвидлива помош, украинската армија потешко може да ја одржи линијата на фронтот и да планира подолги операции.
За НАТО, пак, ова е тест на единството. Алијансата сака да покаже дека Русија останува долгорочна закана за евроатлантската безбедност и дека поддршката за Украина не зависи од дневна политика. Но, резервата на Туск покажува дека дури и меѓу најсилните поддржувачи на Киев расте прашањето кој колку плаќа, кој колку ризикува и дали товарот е праведно распределен.
Затоа самитот во Анкара нема да биде само момент на големо ветување за Украина. Ќе биде и проверка дали НАТО може да ја претвори бројката од 140 милијарди евра во реална, одржлива и политички прифатлива поддршка, без да се отвори нова пукнатина меѓу сојузниците што се најблиску до руската закана.
