Skip to content
Европската унија направи клучен чекор кон финализирање на трговскиот договор со Соединетите Американски Држави, но компромисот доаѓа со јасен услов: Вашингтон ќе мора да ги намали царините за европскиот челик и алуминиум, ако сака договорот да продолжи да важи без нови тензии.
Преговарачите на Европскиот парламент, Европската комисија и Советот на ЕУ постигнаа привремен договор за законодавниот пакет со кој Унијата ги спроведува своите обврски од рамковниот договор со САД. Со него ЕУ треба да ги укине царините за американските индустриски производи и да овозможи повластен пристап за дел од американските земјоделски и морски производи, додека САД ќе применуваат царина од 15 проценти за најголем дел од европските производи.
Договорот е политички чувствителен бидејќи доаѓа по месеци притисоци од администрацијата на Доналд Трамп, која се закани со повисоки царини за европскиот извоз, вклучително и за автомобилите, доколку ЕУ не ги спроведе своите обврски до 4 јули. За Брисел, компромисот е обид да се избегне нова трговска ескалација со најголемиот економски партнер, но и да се задржи механизам за заштита на европската индустрија.
Клучниот дел од договорот е клаузулата што ѝ овозможува на Европската комисија да ги суспендира тарифните повластици за САД доколку до 31 декември 2026 година Вашингтон продолжи да применува царини повисоки од 15 проценти за европски производи поврзани со челик и алуминиум. Во моментов, дел од тие царини достигнуваат и до 50 проценти, што беше една од главните забелешки на Европскиот парламент.
Во текстот е вградена и таканаречена „клаузула за зајдисонце“, според која договорот ќе истече на 31 декември 2029 година, освен ако повторно не биде продолжен со нова законодавна постапка. Тоа значи дека компромисот не е трајно отстапување, туку временски ограничен аранжман што ќе мора повторно да се процени врз основа на последиците за европската индустрија, земјоделството и малите и средни претпријатија.
Договорот предвидува и заштитен механизам доколку повластениот пристап за американски производи доведе до зголемен увоз што би можел сериозно да ја загрози европската индустрија или земјоделскиот сектор. Комисијата ќе може да отвори истрага по сопствена иницијатива, на барање на Европскиот парламент или на земја-членка.
Следниот чекор е гласање во Комитетот за меѓународна трговија на Европскиот парламент, а потоа и на пленарна седница, која се очекува во јуни. Доколку текстот биде формално одобрен од европските институции, новите правила ќе стапат во сила по објавувањето во Службениот весник на ЕУ.
За ЕУ, ова е договор што треба да внесе предвидливост во трансатлантската трговија, но не го затвора целосно спорот со Вашингтон. Наместо тоа, Брисел прифаќа компромис под притисок, но го врзува со рокови, проверки и можност за суспензија ако американската страна не ги исполни обврските.
