Часовникот оди напред, телото доцни: како летното сметање влијае врз организмот

Во ноќта меѓу 28 и 29 март во Македонија почнува летното сметање на времето, па во 2 часот стрелките се поместуваат на 3. Практично, тоа значи дека организмот одеднаш губи еден час за сон и влегува во нов ритам преку ноќ. Во Европа промената и натаму се прави во последната недела од март, а годинава тоа е недела, 29 март.

За телото, ова не е само техничка промена на часовникот. Внатрешниот биолошки часовник работи според светлина, темнина и навики како време на спиење, будење, јадење и движење. Кога времето се поместува напред, утрата стануваат потемни, а вечерите посветли, па телото потешко се „убедува“ да заспие порано, а уште потешко да стане порано. Тоа создава расклоп меѓу биолошкиот и социјалниот ритам, односно чувство слично на благ џет-лег.

Најчесто, првите денови по промената се чувствуваат како замор, поспаност во текот на денот, потешка концентрација, пад на расположението и понизок работен фокус. Американската академија за медицина на спиењето наведува дека пролетното поместување на часовникот е поврзано и со поголеми краткорочни ризици за кардиоваскуларни настани, нарушувања на расположението и сообраќајни несреќи, токму во деновите по промената.

Промената потешко ја поднесуваат луѓето што и онака доцна заспиваат, оние со нарушен ритам на спиење, сменските работници и лицата што веќе имаат хроничен недостиг од сон. Кај нив адаптацијата може да трае подолго, а Европското здружение за истражување на спиењето посочува дека луѓето со изразено одложен ритам на спиење се особено чувствителни на оваа разлика меѓу сончевото и часовничкото време. CDC наведува дека на дел од луѓето им треба и до една недела телото да се приспособи.

Најчестиот совет од експертите е организмот да не се остава да ја почувствува промената одеднаш. Неколку дена пред 29 март помага легнувањето да се помести 15 до 20 минути порано, а малку порано да се поместат и вечерата и утринските рутини. По промената, утринската дневна светлина е важна затоа што му помага на телото побрзо да го намести новиот ритам, а корисно е и спалната соба да биде темна, тивка и посвежа.