Новиот систем на ЕУ веќе блокираше 27.000 влезови на граница

Новиот систем на ЕУ веќе блокираше 27.000 влезови на граница, но зад оваа впечатлива бројка не стои само построга рампа за патници, туку и длабока промена во начинот на кој Европа ги памети, проверува и филтрира влезовите на своите надворешни граници. Европската комисија соопшти дека од почетокот на постепеното воведување на Entry/Exit System во октомври 2025 година до неговото целосно активирање на 10 април 2026, биле регистрирани повеќе од 52 милиони влезови и излези и над 27.000 одбивања на влез, при што над 700 случаи биле поврзани со лица идентификувани како безбедносен ризик.

Сепак, најважната нијанса е што Комисијата зборува за „одбивања на влез“, а не нужно за 27.000 различни луѓе. Тоа значи дека дел од овие случаи може да се повторени обиди од исти патници на различни премини, што целосно ја менува тежината на насловите што сугерираат масовно враќање. Вистинската новина е во тоа што системот повеќе не се потпира на печат во пасош, туку дигитално бележи фотографија на лицето, отпечатоци, патна исправа и секој влез, излез или одбивање на државјани од земји надвор од ЕУ што патуваат за краток престој.

Токму затоа ЕЕС не е само техничка промена, туку нова логика на гранична контрола. Европската комисија тврди дека системот овозможува полесно откривање лица што го пречекориле дозволениот престој, користат лажен идентитет или се обидуваат повторно да влезат по претходно одбивање. Со други зборови, границата веќе не „заборава“. Она што порано можело да остане изолирано на една рампа, сега станува траен дигитален траг видлив низ целиот шенгенски простор.

Но овој систем има и практична цена. Брисел уверува дека просечната регистрација трае околу 70 секунди и дека на подолг рок ЕЕС треба да ги забрза контролите, особено за патниците што веќе еднаш влегле во системот. Сепак, уште пред целосното пуштање во работа, европски аеродроми и превозници предупредуваа на можни застои, подолги редици и проблеми во шпиц-сезоните. Дополнителна важна работа е што ETIAS, кој често погрешно се меша со ЕЕС, сè уште не е активен и, според официјалните европски страници, треба да стартува дури во последниот квартал од 2026 година. Тоа значи дека ова е само првата фаза од новата европска граница.