Skip to content
Кризата со Иран се префрли на море откако Соединетите Држави почнаа да спроведуваат поморска блокада на бродовите што влегуваат во иранските пристаништа и излегуваат од нив, а Техеран возврати со закана дека ниту едно пристаниште во Персискиот Залив и Оманскиот Залив нема да биде безбедно ако неговите бидат загрозени. Со тоа, и онака кревката пауза по шестнеделниот судир меѓу двете страни влезе во нова, поопасна фаза, во која тежиштето веќе не е само на преговарачката маса, туку и на морските рути низ кои минува клучен дел од светската нафта.
Она што ситуацијата ја прави уште почувствителна е фактот што ова не е класично затворање на Ормускиот Теснец за целиот светски сообраќај, туку силен американски потег насочен кон иранските пристаништа и бродови поврзани со Иран. Американската команда соопшти дека неутралниот транзит кон неирански дестинации формално останува отворен, но самото воведување на блокада во водите на Заливот и Арапското Море веќе создаде нов бран неизвесност, страв кај превозниците и дополнителен притисок врз енергетските пазари.
Зад оваа ескалација стои и фактот што разговорите меѓу Вашингтон и Техеран во Пакистан не дадоа резултат. Иако двете страни формално не ја закопаа дипломатијата, преговорите не успеаја да создадат рамка за поширок договор околу нуклеарната програма, санкциите, Ормускиот Теснец и пошироката регионална безбедност. Затоа денешниот морски потег на САД не се чита како изолиран воен сигнал, туку како обид притисокот врз Иран да се префрли од зборови на контрола врз движењето на стоката и енергијата.
Најголемиот страв, сепак, не е само воен, туку и економски. Ормускиот Теснец останува една од најважните артерии на глобалната трговија со нафта и гас, а секое ново стегање на поморскиот сообраќај веднаш ја крева нервозата на пазарите. Веќе денес цената на нафтата повторно се искачи над 100 долари за барел, додека дел од западните сојузници на Вашингтон одбија директно да се приклучат на блокадата и наместо тоа повторно повикаа на дипломатско решение. Тоа покажува дека дури и меѓу партнерите на САД нема целосна сигурност каде завршува притисокот, а каде почнува ризикот од нова регионална експлозија.