Лукашенко бара голем договор со САД, но не се оддалечува од Москва

Лукашенко изјави дека Белорусија е подготвена за „голем договор“ со САД, но само ако тој ги одразува интересите на двете земји, во момент кога Минск и Вашингтон водат внимателни разговори за нормализација на односите, санкциите, економските прашања и ослободувањето затвореници, додека Белорусија останува еден од најблиските сојузници на Русија.

Белорускиот лидер ја испрати пораката во интервју за руската телевизија RT, во кое најави дека е можен и состанок со американскиот претседател Доналд Трамп, но дури откако договорот ќе биде подготвен на пониско дипломатско ниво. Според него, разговорите со Вашингтон не треба да се сведат само на санкциите, бидејќи Минск веќе се приспособил на западниот притисок.

Во изминатите месеци САД и Белорусија имаа неколку рунди разговори, во кои фокусот беше ставен на затворениците, олеснување на санкциите и економските односи. Во март, Белорусија ослободи 250 политички затвореници по разговори со американски претставник, додека Вашингтон олесни дел од санкциите кон белоруски компании, меѓу кои и во секторот за ѓубрива.

Лукашенко се обидува да го претстави дијалогот со САД како прагматичен потег во интерес на белорускиот народ, а не како отстапување од сојузот со Москва. Тој нагласи дека разговорите со Американците не се насочени против Русија или Кина, што покажува дека Минск сака да отвори канал кон Вашингтон без да ја загрози својата клучна политичка и безбедносна врска со Кремљ.

Токму тука е главната дилема за Западот. Белорусија е под санкции поради репресијата по спорните избори во 2020 година, задушувањето на опозицијата и поддршката за руската инвазија врз Украина. Лукашенко не испрати белоруски војници во Украина, но ѝ дозволи на Русија да ја користи белоруската територија во првите фази од инвазијата, а земјата остана важен дел од руската безбедносна архитектура.

Американскиот пристап кон Минск носи и хуманитарен резултат, затоа што доведе до ослободување на дел од политичките затвореници. Но, критичарите предупредуваат дека ваквиот модел може да го охрабри режимот да ја користи репресијата како преговарачка валута: нови апсења дома, па потоа ослободувања во замена за санкциски или дипломатски отстапки.

Белоруските власти, пак, сакаат да ја искористат новата комуникација со Вашингтон за излез од долготрајната изолација. За Лукашенко, можен договор со САД би бил дипломатска победа по години во кои Западот го третираше како авторитарен лидер зависен од Москва. За Вашингтон, разговорите се обид да се добијат конкретни отстапки, но и да се тестира дали Минск може барем делумно да се оддалечи од целосна зависност од Кремљ.

Засега, Лукашенко ја остава вратата отворена, но внимателно ја држи ногата и во рускиот двор. Неговата порака е јасна: Белорусија е подготвена да преговара со САД, но не по цена на своите постојни сојузи и не како брз гест за симболично укинување санкции.