Фицо ја отвори руската пукнатина во Европа

Фицо ја отвори руската пукнатина во Европа со повик за обновување на соработката меѓу Брисел и Москва, откако по посетата на Москва за одбележувањето на Денот на победата порача дека ја отфрла „новата железна завеса“ меѓу Европската Унија и Русија и дека Словачка сака нормални, пријателски и заемно корисни односи со Кремљ.

Словачкиот премиер Роберт Фицо ја даде пораката во видео-обраќање на враќање од Москва кон Братислава. Неговиот настап доаѓа во момент кога најголем дел од европските лидери избегнуваат политички контакти со Владимир Путин по руската инвазија врз Украина, а ЕУ се обидува постепено да ја намали зависноста од руските енергенси.

Фицо, сепак, оди во спротивна насока од доминантната линија во Брисел. Тој оцени дека намерата на Европската Унија целосно да се отсече од руските енергенси е „идеолошка“ и штетна за европската конкурентност. Според него, Европа не треба „од омраза кон Русија“ да заменува една енергетска зависност со друга, американска, која ја оцени како поскапа.

Во Москва, Фицо се сретна со Путин, кој му порача дека Русија ќе направи сè за да ги задоволи енергетските потреби на Словачка. Ова е клучниот дел од приказната: зад повикот за „нормални односи“ не стои само дипломатска реторика, туку и конкретен енергетски интерес на Братислава. Словачка и натаму е меѓу малкуте земји во Европа што купуваат руска нафта и гас, со нафта преку нафтоводот „Дружба“ и гас преку „Турски тек“.

Посетата на Фицо предизвика критики во Европа. Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека длабоко жали за присуството на словачкиот премиер во Москва и дека Фицо не ја претставува заедничката европска позиција. Тоа ја покажува суштината на новата европска пукнатина: додека дел од ЕУ гледа на Москва како на закана што мора да се изолира, Фицо ја гледа како партнер без кој Словачка тешко може економски да функционира.

Во меѓувреме, околу самата прослава во Москва имаше и различни информации. Дел од медиумите објавија дека Фицо бил единствениот лидер од ЕУ на парадата, додека Reuters наведе дека тој бил во Москва за одбележувањата, но не присуствувал на самата парада на Црвениот плоштад. Овој детал е важен, затоа што покажува колку политички чувствителна стана секоја фотографија, секој протокол и секое присуство покрај Путин.

Фицо не е првиот европски политичар што бара попрагматичен однос со Русија, но неговата позиција е особено проблематична за ЕУ затоа што доаѓа од земја членка на Унијата и НАТО. Со тоа, неговата порака не останува само словачка домашна политика, туку станува дел од поширокиот европски судир околу санкциите, енергетската безбедност, војната во Украина и цената што европските економии ја плаќаат за геополитичкото одвојување од Москва.

За Фицо, ова е обид да се претстави како лидер што ја брани словачката економија и евтината енергија. За неговите критичари, тоа е опасно отворање врата за Кремљ во момент кога Русија продолжува со војната против Украина. Меѓу тие две позиции се наоѓа главното прашање за Европа: може ли да ја казнува Москва, а истовремено да остане конкурентна без руските суровини.

Затоа повикот на Фицо не е само изјава од авион по враќање од Москва. Тој е сигнал дека европското единство околу Русија не е цврсто колку што изгледа во официјалните соопштенија. Колку подолго трае војната, колку повисоки остануваат енергетските трошоци и колку посилно расте притисокот врз европските економии, толку повеќе вакви гласови ќе се обидуваат да ја вратат Русија од изолација во преговарачката соба.