Што значи „мал Бадентер“ за правичната застапеност во Собранието?

„Мал Бадентер“ ќе биде процедурата по која во Собранието ќе се носи Предлог-законот за соодветна и правична застапеност, откако Комитетот за односи меѓу заедниците одлучи дека за законот ќе биде потребно мнозинство од присутните пратеници и мнозинство од присутните пратеници што припаѓаат на немнозинските заедници.

Одлуката на Комитетот ја отвори политичката расправа околу тоа дали ваква процедура е доволна за закон што ја регулира правичната застапеност во институциите. Опозициските партии на Албанците и Албанската лига бараа законот да се носи со „голем Бадентер“, односно со мнозинство од вкупниот број пратеници што припаѓаат на заедниците што не се мнозинство во државата.

Нивниот предлог не доби поддршка. Комитетот одлучи предлог-законот да оди со „мал Бадентер“, што значи пониска процедурна летвичка во споредба со барањето на опозицијата. Одлуката беше донесена со 11 гласа „за“ и два гласа „против“.

Противниците на ваквиот пристап предупредуваат дека законот не треба да се третира како обично техничко прашање, бидејќи правичната и соодветна застапеност е еден од столбовите на Охридскиот рамковен договор. Според нив, во предложеното решение недостигаат јасни квоти и механизми за контрола дали застапеноста навистина ќе се почитува во институциите.

Владејачката Влен, пак, ја брани процедурата и тврди дека „малиот Бадентер“ е доволен за ваков закон. Од таму посочуваат дека забелешките треба да се преточат во амандмани, наместо процесот да се блокира на процедурално ниво.

Предлог-законот доаѓа по укинувањето на „балансерот“, дигиталната алатка што со години се користеше при вработувања во јавниот сектор. Владината логика е дека новото законско решение треба да ја замени таа алатка со поширока правна рамка за застапеноста на заедниците.

Но токму тука се отвора клучната дилема. Ако законот треба да ја гарантира правичната застапеност, тогаш прашањето не е само како ќе се гласа, туку дали содржината ќе обезбеди реална заштита, транспарентност и мерливи механизми.

Законот е во прво читање и се носи во редовна постапка. Најавена е јавна расправа, што значи дека политичката битка околу „малиот Бадентер“ може да продолжи и преку амандмани, експертски реакции и нови партиски судири околу суштината на правичната застапеност.