Skip to content
Претседателот на СДСМ и лидер на опозицијата Венко Филипче во интервју за српскиот магазин „Неделник“ испрати една од своите најостри политички пораки откако е на чело на партијата. Во разговорот тој оцени дека Македонија се наоѓа во „политичка, економска и длабока морална криза“, а актуелната власт предводена од Христијан Мицкоски ја обвини за систематска партизација на државата, притисоци врз правосудството и оддалечување од европскиот пат.
Во интервјуто, кое во голема мера ги надминува рамките на дневнополитичката дебата, Филипче прави паралели меѓу политичките состојби во Македонија и Србија, тврдејќи дека двете земји се соочуваат со слични предизвици поврзани со концентрацијата на моќта, контролата врз институциите и медиумите и слабеењето на демократските механизми.
Македонија е во „политичка, економска и длабока морална криза“
Еден од највпечатливите делови од интервјуто е оценката на Филипче дека политичкиот стил на Мицкоски во многу сегменти потсетува на моделот на владеење на српскиот претседател Александар Вучиќ.
„Мицкоски е во многу нешта лоша копија на Вучиќ – и по стилот на комуникација и по методите на владеење, контролата врз медиумите, односот кон правосудството и опозицијата“, вели Филипче, додавајќи дека и двајцата политички лидери ја користат поделбата на општеството на „патриоти“ и „предавници“ како инструмент за мобилизација на поддржувачите и дискредитација на критичарите.
Според него, заеднички именител на овие политики е и блискоста со унгарскиот премиер Виктор Орбан, кого Филипче го опишува како клучна фигура во поширока политичка мрежа што се спротивставува на европските демократски стандарди.
Орбан како клучен столб на регионалната десница
Најсилната политичка теза што Филипче ја пласира во интервјуто е дека евентуалното слабеење на власта на Орбан во Унгарија би можело да има сериозни последици за политичките односи во регионот.
Тој зборува за постоење на оска „Мицкоски–Вучиќ–Орбан“, која, според него, не е само идеолошка туку и политичко-финансиска. Во таа насока тврди дека тројцата лидери споделуваат сличен модел на владеење заснован врз контрола на институциите, медиумите и јавниот простор.
„Падот на шеснаесетгодишното владеење на Орбан сериозно ќе ја разниша оваа десничарска оска во регионот. Вучиќ и Мицкоски би останале без својот најважен политички штит“, оценува Филипче.
Во оваа анализа тој оди чекор понатаму, предвидувајќи дека можните истраги и отворањето случаи во Унгарија поврзани со корупција, медиумско влијание и финансиски трансакции би можеле да имаат одраз и во другите земји од регионот.
Македонија како земја во изолација
Во разговорот за „Неделник“, Филипче тврди дека актуелната власт свесно ја држи државата во политичка изолација за да избегне европски стандарди и механизми на отчетност.
Тој наведува дека странските инвестиции значително опаднале, младите масовно ја напуштаат земјата, а граѓаните се соочуваат со сè потежок економски живот. Според него, реториката за заштита на националниот идентитет често се користи како параван зад кој се прикриваат коруптивни практики и избегнување одговорност.
Филипче смета дека кај граѓаните расте свеста оти застојот на европскиот пат не е последица само на надворешни пречки, туку и на внатрешни политички калкулации.
Антикорупциски фронт и нова регионална иницијатива
Лидерот на СДСМ во интервјуто посветува значително внимание на борбата против корупцијата. Тој потсетува дека партијата формирала Антикорупциски тим кој, според неговите тврдења, открил повеќе афери со вкупна вредност од над една милијарда евра. Истовремено обвинува дека поради партиската контрола врз институциите овие случаи не добиле судски епилог.
Како политички одговор на ваквата состојба, СДСМ го формирал „Фронтот за вистина и правда“, платформа преку која опозицијата се обидува повторно да ги наметне темите за владеење на правото, корупцијата и демократските стандарди.
Воедно, Филипче најавува и поширока регионална соработка преку таканаречената „Скопска иницијатива“, која треба да ги поврзе сродните социјалдемократски и проевропски сили од Балканот во заедничка борба против авторитарните тенденции и за забрзување на европските интеграции.
Порака до регионот: Потребен е систем, а не силни лидери
Можеби најзначајната порака од интервјуто е заклучокот дека земјите од регионот имаат потреба од силни институции, а не од силни политички личности.
Филипче го посочува примерот на граѓанските и студентските движења во Србија како доказ дека демократските промени се можни кога граѓаните, младите и опозицијата настапуваат заеднички. Неговата теза е дека и Македонија и Србија мора да изградат систем во кој владеењето на правото, независното судство и слободните медиуми ќе бидат посилни од секој поединечен политичар.
Оттука, интервјуто за „Неделник“ не е само критика на актуелната македонска власт. Тоа претставува и обид на Филипче да ја позиционира СДСМ како дел од поширок регионален проевропски блок кој авторитарните тенденции на Балканот ги гледа како заеднички предизвик, а европската интеграција како единствен одржлив одговор на тие процеси.
