Skip to content
Според некои проценки, дури 250.000 луѓе излегоа на улиците на албанската престолнина Тирана на еден од најголемите протести во последните години против планираниот луксузен туристички комплекс поврзан со инвестициската компанија на Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп.
Според меѓународните медиуми, протестното движење веќе доби национално значење и е познато како „Револуција на Фламинго“ поради заканата за едно од највредните мочуришта на Балканот.
Незадоволството избувна кон крајот на мај откако во областа Звернец во близина на лагуната Вјоса-Нарта се појавија бодликави жичени огради и тешка градежна опрема. Локалните жители и екологистите ги обвинија инвеститорите дека подготвуваат градежни активности во заштитено подрачје без доволна транспарентност и јавни консултации.
Проектот е поврзан со инвестицискиот фонд „Афинити партнерс“, предводен од Џаред Кушнер. Плановите предвидуваат изградба на голем туристички комплекс и во областа Звернец и во заштитеното подрачје Вјоса-Нарта, како и на блискиот остров Сазан, поранешна воена база од комунистичката ера. Инвестицијата се проценува на помеѓу 4 милијарди и 4,6 милијарди долари, според различни меѓународни извори.
Протестите првично се фокусираа на еколошките ризици, но оттогаш прераснаа во пошироко движење против корупцијата, непроѕирните договори со државно земјиште и владеењето на премиерот Еди Рама. За време на последните демонстрации, учесниците скандираа „Албанија не е на продажба“ и побараа оставка од премиерот.
Според демонстрантите и заштитниците на природата, областа Вјоса-Нарта е клучна миграциска област за стотици видови птици и е едно од најважните живеалишта на фламинго во Југоисточна Европа. Областа е исто така дом на медитерански морски фоки, морски желки и голем број загрозени видови птици. Повеќе од 40 еколошки организации од 28 земји веќе ги повикаа албанските власти да го запрат проектот додека не се заврши целосната проценка на животната средина.
Дополнителни тензии предизвика информацијата дека Албанското специјализирано обвинителство за борба против корупцијата и организираниот криминал (SPAK) започна истрага за промените во статусот на заштитените подрачја и договорите за земјиште склучени во 2024 година што овозможија спроведување на инвестицискиот проект.
Премиерот Еди Рама ги отфрла обвинувањата и тврди дека проектот ќе донесе милијарди инвестиции, нови работни места и ќе ја претвори Албанија во туристичка дестинација од висока класа. Тој уверува дека конечната проценка на животната средина сè уште не е завршена и дека нема да се дозволи оштетување на заштитените природни подрачја.
Сепак, демонстрантите остануваат скептични и велат дека нивната недоверба е насочена не само кон самиот проект, туку и кон начинот на кој се донесуваат одлуки за стратешки инвестиции по должината на албанскиот брег. Значаен дел од учесниците во демонстрациите се претставници на албанската дијаспора, кои пристигнаа од Велика Британија, Италија, Германија и САД специјално за протестите.
Набљудувачите ја дефинираат кризата како еден од најсериозните социјални предизвици со кои се соочува владата на Еди Рама во последните години, а Европската унија веќе потсети дека почитувањето на законодавството за животна средина ќе биде важен елемент на преговорите за пристапување на Албанија кон Унијата.
На 17 јуни, Европскиот парламент ја повика Албанија веднаш да ги прекине градежните активности во заштитените природни подрачја, со што се зголеми притисокот врз премиерот Еди Рама во врска со проектот за луксузен туристички комплекс поврзан со Џаред Кушнер.
Европратениците усвоија резолуција за извештајот на Европската комисија за Албанија за 2025 година, во која бараат итен мораториум за издавање нови дозволи и за градење во заштитени подрачја. Овој став се совпаѓа со предупредувањата на самата Европска комисија, која нагласи и во својот годишен извештај и во последните недели дека Албанија ризикува да го изгуби моментумот во процесот на пристапување кон Европската Унија ако проектот продолжи без сеопфатна проценка на влијанието врз животната средина.
Европскиот парламент и Европската комисија, исто така, ги повикуваат албанските власти да ги поништат промените во законодавството за заштитени подрачја и да го укинат Законот за стратешки инвестиции, со кој се создаде правна рамка за спроведување на големи инвестициски проекти, вклучително и оној поврзан со Џаред Кушнер.
