Skip to content
Само што научил да лета, Феликс, орел крсташ, имаше авантура достојна за холивудски акционен блокбастер.
Наместо да кружи над Европа, тој стигнал до Блискиот Исток, каде што бил фатен од шверцери, кои барале откуп за него.
Благодарение на Друштвото за заштита и проучување на птиците и сродна организација од Либан, Феликс бил спасен и во последните неколку месеци бил во близина на Бејрут, од каде што се вратил во Србија со воен авион на 22 јуни.
„Сите авиокомпании одбиле да ја транспортираат птицата.“
„Апелиравме до Српската армија, која има воена мисија во Либан, а началникот на Генералштабот, Милан Мојсиловиќ, го прифати нашиот апел за помош. Тој слета на воениот аеродром во Батајница“, изјави за Би-Би-Си Урош Стојиљковиќ од Друштвото за заштита и проучување на птиците.
Тој беше транспортиран во Засолништето за строго заштитени и заштитени диви видови во рамките на зоолошката градина Палиќ во Суботица, каде што ќе остане додека не се исполнат условите за повторно ослободување, објави Друштвото.
Феликс припаѓа на загрозен вид.
Друштвото за заштита на птиците работи во изминатата деценија на обновување на популацијата на орелот крсташ во Србија.
Во 2017 година имаше само еден пар од овие птици, а сега има 19 пара.
Одлета во погрешна насока
Младиот Феликс минатата година беше првиот крсташ што полета од територијата на Бачка во последните 70 години, вели Стојиљковиќ.
Друштвото за заштита на птиците ги опреми на Феликс и уште еден млад орел со сателитски предавател во јули 2025 година додека сè уште беше во гнездото.
Се покажа дека овој гаџет бил клучот за спасување на птицата неколку месеци подоцна.
„Младите крсташи, во првите пет или шест години од животот, најчесто кружат над Централна Европа“, објаснува Стојиљковиќ.
Тој не знае што се случило со Феликс, но поминал низ Северна Македонија, Грција, Турција.
„Се исплашивме кога видовме дека оди на југ, бидејќи тој миграциски коридор низ Блискиот Исток и Северна Африка е многу опасен поради широко распространетото шверцување“, објаснува Стојиљковиќ.
Феликс престана да испраќа сигнали на почетокот на декември, а потоа Друштвото ја изгуби трагата по него, сè додека поврзана организација – Либанското здружение за птици преселници – не ги контактираше.
Откуп за Феликс
Благодарение на либанската организација, Српското здружение за заштита на птиците откри дека Феликс бил заробен на почетокот на декември, неговиот предавател бил отстранет и тој бил продаден на шверцери во Сирија.
Стојиљковиќ објаснува дека шверцот со птици е многу развиен на Блискиот Исток и дека тие се фаќаат и бркаат во различни начини – од поставување стапици до пукање во нив.
„Понекогаш птиците им ги зашиваат очите за да не можат да летаат превисоко.“
„Ја хранат и ја одржуваат жива, за оваа птица, со својот чуден лет, да послужи како мамка за други птици, кои потоа ги фаќаат“, вели тој.
Шверцерите не стапиле директно во контакт со српското општество, но Стојиљковиќ и неговите колеги дознале преку либанска организација дека се бара откуп за Феликс.
„Тие дури понудија и бела кања (египетски мршојадец, н.з.), која е исто така меѓународно загрозен вид. Одбивме да го платиме откупот и да учествуваме во меѓународен криминал“, вели Стојиљковиќ.
На крајот, Феликс беше спасен од либанска организација, а Стојиљковиќ вели дека не ги знае деталите за тоа како е направено ова.
Орелот е во нивното засолниште оттогаш.
Немаше можност само да го пуштат Феликс да оди таму, „затоа што ако го пуштат, некој повторно ќе го фати“.
Единствената опција беше да се вратат во Србија.
Враќањето на Феликс во Србија се очекуваше во март, но поради војната на Блискиот Исток, мораше да се одложи.
По враќањето на Феликс, го чека закрепнување во зоолошката градина, а потоа враќање во природата.
Покраинскиот институт за заштита на природата го транспортираше во засолништето за заштитени и строго заштитени видови во зоолошката градина во Палиќ.
„Тој ќе биде таму додека не се направат сите ветеринарни прегледи и додека стручниот тим не одлучи како ќе биде вратен во природата“, вели тој.
Тој се надева дека нема да има потреба Феликс да поминува низ процесот на повторно дивина – што е начин птиците што долго време биле во заробеништво да се вратат во дивината.
„Тој беше во прилично добра физичка состојба и растеше нормално во природа со своите родители, па научи сè што му требаше.“
Што значи таа една птица за Србија?
Друштвото за заштита на птиците организираше две акции во кои ги замолија љубителите на природата да помогнат со донации.
Освен собирањето пари за престојот на Феликс во засолниште во Либан и неговото враќање во Србија, што првично планирав да биде со комерцијален лет, им беа потребни и пари за купување на два хектари шума во Војводина – Славејовата ливада.
Тие го направија ова за да се осигурат дека дрвјата во оваа област нема да бидат исечени и птиците нема да го изгубат својот дом.
Луѓето реагираа брзо, особено преку социјалните мрежи, што „изненади и не го изненади“ Урош Стојиљковиќ.
„Беше чудно во случајот на Феликс затоа што тоа е птица што повеќето од нас не ја виделе. Но, крстоносниот орел стана добро познат симбол на закрепнување“, вели тој.
Зад успехот на акциите, тој го гледа обидот на луѓето „да спасат сè што може да се спаси, бидејќи колективно имаме горчливи искуства“.
„Постојано се чувствуваме немоќни, трпиме пораз, а потоа кога ќе добијат шанса, важно е луѓето да учествуваат и да помогнат да се спаси нешто“, рече тој во репортажата на Би-Би-Си на српски јазик.
