Skip to content
Американскиот претседател Доналд Трамп побара од украинскиот претседател Володимир Зеленски да ги запре нападите врз руските рафинерии и инфраструктурата за производство на дизел, тврдејќи дека тие создаваат недостиг на гориво што веќе го чувствува светскиот пазар. Но, анализите на енергетскиот пазар покажуваат дека украинските удари се само еден дел од многу пошироката криза што ги турка цените нагоре.
Трамп во неделата изјави дека Зеленски мора да престане да го уништува производството на дизел во Русија, додавајќи дека Украина има „многу други цели“.
Неговата реакција доаѓа по неколкумесечна украинска кампања со беспилотни летала против руски рафинерии, складишта и друга нафтена инфраструктура.
Киев ги смета овие објекти за легитимни воени цели, бидејќи руската нафтена и гасна индустрија обезбедува приходи за државниот буџет и е важна за снабдувањето на руските вооружени сили.
Нападите веќе оставија видливи последици.
Рускиот извоз на дизел значително се намали, дел од рафинериите работат со ограничен капацитет, а во повеќе руски региони се појавија недостиг и редици на бензинските пумпи.
Според податоците што ги наведува Al Jazeera, Русија моментално извезува околу 150.000 барели дизел дневно, што е приближно 81 процент под нејзиниот петгодишен просек.
Но, тука се отвора клучното прашање: дали токму Украина е главната причина за светскиот недостиг на дизел?
Енергетските аналитичари велат дека одговорот е многу посложен.
Цените на дизелот во САД пораснаа на рекордни нивоа, а просечната цена надмина шест долари за галон. Тоа претставува сериозен политички проблем за администрацијата на Трамп во пресрет на изборите за Конгресот во ноември.
Дизелот е особено чувствителен за економијата бидејќи го користат камионите, железницата, земјоделските машини и бродовите. Неговото поскапување брзо се пренесува врз транспортните трошоци, а потоа и врз цените на храната и другите производи.
Сепак, украинските напади не се единствениот, ниту според дел од аналитичарите главниот извор на кризата.
Војната и нестабилноста во Персискиот Залив сериозно ги нарушија глобалните текови на нафта. Ормутскиот Теснец, низ кој во нормални услови поминува значителен дел од светското снабдување, е под притисок поради конфликтот меѓу САД и Иран.
Дополнителен удар дојде и со прекинот на саудискиот нафтовод Исток–Запад по напад со беспилотни летала, што дополнително ги ограничи алтернативните правци за извоз на нафта.
Меѓународната агенција за енергија оценува дека оштетувањето на руските рафинерии дополнително го стега пазарот, но дека тоа се надоврзува на веќе сериозните загуби во снабдувањето предизвикани од кризата во Заливот.
Со други зборови, евентуален прекин на украинските напади може краткорочно да донесе одредено олеснување на цените, но не би ги решил причините за пошироката енергетска криза.
Кремљ веднаш го поздрави повикот на Трамп. Портпаролот Дмитриј Песков изјави дека секој повик Украина да престане да ја напаѓа руската економска инфраструктура е добредојден.
Но Москва истовремено тврди дека главниот извор на нестабилноста на глобалниот енергетски пазар е ескалацијата во Персискиот Залив, а не само украинската кампања против руските рафинерии.
Неколку часа подоцна ситуацијата доби и нов дипломатски пресврт.
Трамп објави дека Русија и Украина се согласиле да не ја напаѓаат меѓусебната енергетска инфраструктура, без да даде детали за евентуалниот договор. Москва веднаш не го потврди таквиот аранжман.
Зеленски, пак, порача дека Украина е подготвена да ги запре нападите врз руска територија доколку партнерите обезбедат вистинска и проверлива обврска од Москва дека Русија ќе престане да ја напаѓа украинската критична инфраструктура.
Украинскиот претседател потсети дека електроенергетските објекти, пристаништата, логистичките центри и друга цивилна инфраструктура во Украина остануваат редовни цели на руските напади.
Така, прашањето за руските рафинерии веќе не е само прашање на воена тактика.
Тоа директно се поврзува со светските цени на горивата, американската внатрешна политика и евентуалните обиди за ограничување на нападите врз енергетската инфраструктура како прв чекор кон поширока деескалација на војната.
