Skip to content
Казните од вкупно 81 година затвор за Хашим Тачи и уште тројца поранешни водачи на ОВК звучат како силен судски епилог. Но зад високата бројка останува прашањето што точно опфати пресудата, а кои злосторства врз Србите воопшто не беа предмет на ова судење.
Српскиот претседател Александар Вучиќ оцени дека Белград нема причина ниту да ја слави ниту да ја оплакува првостепената одлука. Според него, судот утврдил индивидуална одговорност за дел од воените злосторства, но надвор од постапката останале некои од најтешките случаи што повеќе од две децении ја оптоваруваат српската јавност.
Специјализираните совети на Косово во Хаг го осудија Тачи на 25 години затвор. Иста казна доби Јакуп Красниќи, Кадри Весели беше осуден на 18, а Реџеп Селими на 13 години. Четворицата беа прогласени за виновни за произволно лишување од слобода, сурово постапување, тортура и убиства.
Тие, сепак, беа ослободени од шесте точки за злосторства против човештвото. Судскиот совет оцени дека обвинителството не успеало да докаже оти злосторствата биле дел од широк или систематски напад врз цивилното население.
Вучиќ токму во овој дел ја лоцира главната слабост на пресудата. Тој смета дека судот не сакал да го наруши кредибилитетот на ОВК и да навлезе во политичката и воената суштина на нејзиното формирање и дејствување.
Судот, од друга страна, во образложението нагласи дека постапката не се однесувала на легитимноста на ОВК или на независноста на Косово, туку исклучиво на личната кривична одговорност на четворицата обвинети.
„Немаме што да прифаќаме или да отфрламе. Наше е да ја констатираме содржината на првостепената пресуда, фактите и политичкиот контекст во кој е донесена“, изјави Вучиќ, коментирајќи дека Србија не ги признава косовските институции.
Тој посебно посочи на злосторствата извршени по 20 јуни 1999 година, кога на Косово веќе биле распоредени силите на КФОР. Според Вучиќ, токму во тој период биле извршени некои од најтешките злосторства врз српското население, а тие не биле опфатени со пресудата против Тачи и другите.
Во обраќањето ги спомена киднапирањата на Срби во Ораховац, исчезнувањето на рударите од рудникот Белаќевац, логорот Лапушник, убиствата и исчезнувањата во областа Глоѓане и случајот со Радоњичкото Езеро.
Вучиќ повторно ги отвори и наводите поврзани со „Жолтата куќа“, односно сомневањата за киднапирања и трговија со човечки органи. Овие тврдења не беа предмет на конкретната пресуда, а српскиот претседател посочи дека за многу од споменатите случаи никој досега не одговарал.
Поради тоа, тој порача дека во Србија не треба да има еуфорија поради високите затворски казни. Истовремено предупреди дека пресудата не е правосилна и дека може да биде изменета во жалбената постапка, потсетувајќи на претходни хашки случаи во кои првостепените казни биле целосно променети.
Српските медиуми различно го поставија фокусот на неговото обраќање. Провладините медиуми во преден план ги ставија „Жолтата куќа“ и случаите што не влегле во обвинението, додека независните медиуми ја нагласија неговата порака дека не треба да има триумфализам и признанието дека општествата во регионот не биле доволно подготвени да се соочат со злосторствата извршени во нивно име.
Вучиќ ги критикуваше и политичките реакции од Косово и од регионот, каде што осудените повторно беа претставени како херои на ослободителната борба. Тој праша дали европските институции еднакво ќе реагираат на оспорувањето на пресудата како што реагирале кога слични пораки доаѓале од српски политичари.
Во завршницата од обраќањето, српскиот претседател порача дека за Србија најважни остануваат мирот и стабилноста и дека дијалогот со Приштина мора да продолжи. Додека одбраната на Тачи ја подготвува жалбата, во Белград расправата веќе не се води само за изречените 81 година затвор, туку и за имињата, местата и жртвите што не се најдоа во пресудата.
