Skip to content
Саудиска Арабија се соочува со нов безбедносен и економски предизвик откако јеменските Хути значително ја проширија контролата долж брегот на Црвеното Море и стигнаа до стратешки точки околу Баб ел-Мандеб – теснецот кој го поврзува Црвеното Море со Аденскиот Залив и претставува една од најважните поморски рути за глобалната трговија.
Во последните недели Хутите зазедоа повеќе позиции на јеменскиот брег, вклучително и пристанишниот град Мока, како и стратешки острови во близина на Баб ел-Мандеб. На 11 септември, според извештаи цитирани од Reuters, силите на Хутите стигнале и до островот Перим, откако владините сили поддржани од Саудиска Арабија се повлекле од него.
Баб ел-Мандеб – нова критична точка за светската трговија
Баб ел-Мандеб е тесен поморски премин меѓу Јемен и Африка, преку кој бродовите од Индискиот Океан влегуваат во Црвеното Море, а потоа продолжуваат кон Суецкиот Канал.
Неговото значење дополнително порасна откако сообраќајот низ Ормускиот теснец беше сериозно нарушен. Саудиска Арабија во такви услови сè повеќе се потпира на извозни рути што водат кон Црвеното Море, што ја прави безбедноста на Баб ел-Мандеб од особено значење за Ријад.
Напредувањето на Хутите веќе предизвикува реакции на енергетските пазари. Ризикот од дополнително нарушување на снабдувањето со нафта придонесе за зголемена нестабилност на цените на енергенсите.
Ријад бара поддршка од сојузниците
Саудиска Арабија во меѓувреме ги засилува дипломатските контакти со регионалните и меѓународните партнери.
Ријад бара поддршка за обезбедување на поморските коридори, но засега нема јасна индикација дека сојузниците се подготвени за поширока директна воена интервенција.
Францускиот „Le Monde“ оценува дека Саудиска Арабија се наоѓа под зголемен притисок, бидејќи истовремено се соочува со ограничувања на поморскиот пристап преку Ормус и со закана кон Баб ел-Мандеб.
Лондон најави ограничена воена помош
Во меѓувреме, Велика Британија најави ограничена воена поддршка за Саудиска Арабија во справувањето со нападите од Хутите.
Според Associated Press, Лондон ќе распореди авион „Voyager“ на Кралските воздухопловни сили за воздушно полнење гориво на саудиски борбени авиони. Поддршката е предвидена за период од неколку недели, со можност за дополнителна проценка на ситуацијата.
Вашингтон, пак, досега не се приклучи со директна воена операција против Хутите во оваа фаза од конфликтот.
Путин и бин Салман повикаа на безбедна пловидба
Најнов сигнал за дипломатските напори пристигна денеска.
Рускиот претседател Владимир Путин и саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман разговарале телефонски за ситуацијата во регионот и ја нагласиле потребата од безбедна и непречена пловидба низ Баб ел-Мандеб и Ормускиот теснец.
Според Reuters, двајцата разговарале и за влошената воено-политичка состојба во Јемен и потребата од прекин на непријателствата и политичко решение.
Од поморската рута до глобалната економија
Ситуацијата околу Баб ел-Мандеб не е само регионален безбедносен проблем. Секое продолжено нарушување на пловидбата може да има директни последици врз глобалните синџири на снабдување, транспортните трошоци и цените на енергенсите.
Баб ел-Мандеб и Ормускиот теснец се наоѓаат на спротивни страни од Арапскиот Полуостров, но нивната поврзаност е клучна: нарушувањето на двете рути истовремено значително го ограничува просторот за алтернативен транспорт на енергенси и стока.
Затоа, дипломатските напори на Ријад, но и реакциите на Вашингтон, Москва, Лондон и другите регионални сили, во следните денови ќе бидат под внимателно следење на светските пазари.
