Skip to content
Европската валута забележа остар пад и се спушти на најниско ниво во последните 17 месеци, тргувајќи се на ниво од едвај 1,116 американски долари, што директно го зголемува ризикот од нов ценовен бран кај увозните производи и енергенсите за домаќинствата. Падот уследи по комбинираниот притисок од тешкиот енергетски шок што ја погоди Европа и длабоката фискална криза во Франција, каде владата нема парламентарно мнозинство за усвојување на буџетот.
Главниот удар доаѓа од енергетскиот пазар по блокадите во Ормускиот Теснец, преку кој се транспортира течниот природен гас. Референтната европска цена на гасот на берзата достигна околу 73 евра за мегават-час, што претставува поскапување за повеќе од 120 проценти во споредба со минатата година. Дополнително загрижува фактот што европските резерви на гас на почетокот на октомври беа пополнети со само 71,5 отсто од капацитетите, наспроти речиси 83 проценти во истиот период лани, додека цената на суровата нафта брент се искачи блиску до границата од 100 долари за барел.
Ваквото драматично поскапување на енергенсите веќе го притиска секојдневниот животен стандард и ги зголемува трошоците за превоз и производство на основните прехранбени артикли. Официјалните податоци на Евростат покажуваат дека инфлацијата во еврозоната во септември се искачи на 3,8 отсто, главно поттикната од растот на цените на енергијата од речиси 19 проценти. Бидејќи еврото истовремено губи вредност, набавката на нафта станува двојно поскапа, што веднаш се прелева врз малопродажните цени на горивата и сметките на граѓаните.
Вториот силен притисок врз еврото доаѓа од Париз, каде францускиот премиер Себастиен Лекорну не успева да обезбеди парламентарно мнозинство за буџетот кој предвидува кратење на јавните расходи за 43 милијарди евра. Трошоците за задолжување на Франција драстично се зголемија во однос на германските обврзници, достигнувајќи ја најголемата разлика уште од должничката криза во еврозоната од пред повеќе од една деценија. Дополнителна нестабилност на европскиот пазар внесе и најавата за предвремени парламентарни избори во Шпанија закажани за крајот на ноември.
Гувернерот на француската централна банка Емануел Мулин отворено предупреди дека земјата се соочува со сериозен ризик да биде задушена од растот на каматните стапки доколку итно не се стабилизираат јавните финансии.
„Франција ризикува да биде задушена од каматните стапки доколку итно не ги реши проблемите со своите јавни финансии“, истакна гувернерот на Банката на Франција, Емануел Мулин.
Поради овие процеси, довербата на глобалните финансиски пазари драстично се намали, а инвеститорите отворија рекордни позиции обложувајќи се на натамошен пад на еврото. Податоците на американската Комисија за тргување со фјучерси покажуваат повеќе од 301.000 отворени договори насочени против европската валута, чија вредност надминува 38 милијарди евра. За финансиските институции ова е најнеповолното позиционирање на берзите во изминатите година и пол.
Аналитичарите од водечките европски банкарски групации очекуваат притисокот да продолжи доколку не се постигне политички договор за буџетот во Франција или доколку не стивнат тензиите на енергетските рути. Доколку еврото продолжи да паѓа кон границата од 1,10 долари, македонските компании што увезуваат суровини на доларска основа ќе мора да ги пресметаат повисоките набавни цени директно во крајните цени за потрошувачите.
